Sitemap Poland English Slovak
Меню
Turystyka we Lwowie
Популярне
Politechnika
Published: 10.11.2013



Zespól architektoniczny
   Pozwolenie na budownictwo wlasnego gmachu Politechnika otrzymala od rzadu austriackiego 12 kwietnia 1872. Dla rozpoczecia prac budowlanych ze skarbca panstwowego wydzielono 1 milion 300 tysiecy zlotych. W tym samym 1872 roku opracowanie projektu zlecono architektowi Julianowi Zachariewiczowi.

   Julian Oktawian Zachariewicz (1837-1898) przyszly twórca lwowskiej szkoly architektury, nauczyciel wielu budowniczych Galicji, liczyl wówczas 35 lat. Urodzil sie we Lwowie, ukonczyl lwowska Akademie Techniczna oraz Politechnike we Wiedniu, pracowal w zarzadzie kolei austriackich, w roku 1871 powrócil do rodzinnego miasta obejmujac stanowisko profesora architektury w Akademii Technicznej.

   Gmach Politechniki Lwowskiej jest pierwszym wybitnym  dzielem architekta. W roku 1872 J. Zachariewicz ukonczyl projekt gmachu glównego oraz oddzielnie stojacego budynku wydzialu chemicznego. Po omówieniu projektów na Politechnice w roku 1873 od rzadu Galicji i austriackiego Ministerstwa Oswiaty otrzymano pozwolenie na rozpoczecie budowy. Projekt okazalego glównego gmachu zostal opracowany w stylu neorenesansowym, najpopularniejszym wówczas w europejskiej architekturze. W pierwszej wersji projektu kompozycja fasady przypominala gmach Politechniki we Wiedniu. Portyk jonskiego porzadku byl uwienczony attyka z posagami, które pionowo przedluzaly osie kolumn. Natomiast, w drugiej i zrealizowanej wersji projektu, Zachariewicz zamienil jonskie kolumny na korynckie i uwienczyl fronton grupa rzezbiarska, osiagajac piekna kompozycyjna calosc fasady.
   Budowe poszczególnych gmachów Politechniki rozpoczeto 1 kwietnia 1874 na terenie dawnych ogrodów hrabiny Fredrowej. O wiele szybciej od gmachu glównego, we wrzesniu 1876, zbudowano gmach wydzialu chemii z wejsciem od strony placu sw. Jura. Jego fasade w stylu neorenesansowym zdobl elegancki portyk z jonskimi pilastrami, z plaskorzezbami dluta L. Marconiego. Udatnie jest rozwiazany westybul oraz aula w ksztalcie amfiteatru o kasetonowym stropie.
   Budownictwo glównego gmachu pod kierunkiem J.  Zachariewicza prowadzili przedstawiciele „Banku Budowlanego": architekci Z. Kedzierski, A. Kamienobrodzki i A. Hauff. Codziennie do pracy stawalo okolo 600 murarzy, kamieniarzy, ciesli. Jako budulec wykorzystywano kamien z kamieniolomów w Trembowli i Demni, gips dostarczano z lwowskiej fabryki Józefy Franz. W roku 1876 wykonczono fasade, a 1 pazdziernika 1877 gmach glówny w calosci. Uroczyste poswiecenie gmachu Politechniki odbylo sie 15 listopada 1877. Julian Zachariewicz, mianowany nowym rektorem Politechniki, wystapil z wykladem inauguracyjnym „O sztuce w uslugach techniki".
   W wygloszonej wczesniej, wiosna 1877, prelekcji „0 architekturze" J. Zachariewicz szczególnie podkreslal waznosc harmonijnego polaczenia kompozycji budowli z jej funkcjonalnym przeznaczeniem oraz wspólczesnym rozumieniem piekna. Wlasnie te swoje poglady na budownictwo jako sztuke wcielil Zachariewicz we wspanialym gmachu Politechniki - jednym z najokazalszych zabytków architektury Lwowa.
   J. Zachariewicz dokladnie przemyslal zagadnienia dotyczace zdolnosci psychicznej percepcji architektonicznych form budynku. Akcenty zdobnicze stopniowo narastaja przy przejsciu od wzglednie skromnej fasady do westybulu, glównej klatki schodowej oraz wnetrz sal.
   W lakonicznych, powaznych formach elewacji odczuwalna  jest predylekcja do neoklasycyzmu. Fasade gmachu tworza proste geometryczne elementy o spokojnych proporcjach. Jasna, miarowa rytmika okiennych luków parteru i okien górnych kondygnacji, ozdobionych gzymsami, laczy sie ze szlachetnym rysunkiem rustyki ciosanego kamienia, którego jasny kolor wspaniale dopelnia czerwien scian. Symetryczne skrzydla boczne w centrum fasady laczy wejscie - monumentalny portyk z szesciu korynckimi kolumnami. Na wysokiej kamiennej attyce, wienczacej ryzalit, jest ustawiona alegoryczna grupa trzech siedzacych postaci kobiecych dluta Leonarda Marconiego, uosabiajacych trzy wydzialy: Inzynierie, Architekture i Mechanike.

Przeznaczenie gmachu wyraza lacinski zlocony napis na attyce: „Litteris et Artibus" - „Naukom i Sztukom".

   Dosc obszerny trójnawowy westybul gmachu sprawia  uroczyste wrazenie. Westybul posiada podwójne toskanskie kolumny z gzymsowaniem, podtrzymujace krzyzowe sklepienie naw bocznych. Z westybulu otwiera sie piekna perspektywa klatki schodowej. Kierujac sie w strone schodów, po lewej stronie ujrzymy popiersie J. Zachariewicza z bialego marmuru dluta J. Beltowskiego (wmurowane w 1910). Przez przedsionek, podniesiony przez kilka stopni ponad posadzke westybulu, wstepuje sie do obszernej trójramiennej glównej klatki schodowej, arkadowanej na I pietrze i ozdobionej jonskimi kolumnami. Arkady wpieraja sie na bogato ornamentowanych impostowych pilastrach. Schody maja górne oswietlenie przez szklany strop ponad gzymsem glównym. Wnetrze przypomina dziedziniec wloskiego palacu epoki Renesansu. Polichromia stropów westybulu i schodów imituje tak zwane groteski, popularne wsród malarzy Starozytnego Rzymu i Renesansu. Malowidla scienne zaprojektowal J. Zachariewicz, a wykonali je bracia Maurycy i Eryk Fleckowie. Klatka schodowa ozdobiona jest równiez ornamentami w stylu neorenesansowym oraz lezacymi w katach nad arkadami alegorycznymi postaciami, które personifikuja Sztuke i Nauke. Wykonane one zostaly z cementu oraz wapna hydraulicznego przez Emila Schrödla, przedstawiciela wiedenskiej firmy rzezbiarskiej Karola Feldbachera we Lwowie.
   Z klatki schodowej, przez przedsionek wchodzi sie do obszernej auli. Sciany auli sa podzielone na pola, pomalowane w 1884 olejno na marmur przez Jana Dolinskiego. Podwójne korynckie kolumny na postumentach rozdzielaja pola i podtrzymuja szeroki gzyms. Ponad gzymsowaniem wznosza sie dwie kobiece postacie, które z nieznacznymi wariacjami powtarzane sa na kazdej scianie. Wedlug modeli Feldbachera wykonal je Schrödl. Strop auli jest pozlacany i ozdobiony majolika. Bogato rzezbione w neorenesansowym stylu sa otwory drzwiowe z supraportami.
   Dobrze obmyslona rytmika i plastyka elementów architektonicznych pieknie harmonizuje z panneaux olejnymi, które tworza fryz w górnej czesci sciany i ksztatuja kompozycyjna calosc. Jest to cykl filozoficznie obrazujacy postep cywilizacji:
   Obrazy olejne malowane byly podlug programu ideowego i  szkiców Jana Matejki wykonanych w latach 1883-1885. Szkice sa wlasnoscia Lwowskiej Galerii Obrazów, natomiast dokumenty, swiadczace o koncepcji twórcy i korespondencja Matejki z Sejmem Galicyjskim, odnosnie wykonania panneaux, znajduja sie we Lwowskim Archiwum Obwodowym. W latach 1887-1891 uczniowie J. Matejki oraz wykladowcy Krakowskiej Szkoly Sztuk Pieknych - J. Unierzynki, T. Lisiewicz, K. Zelechowski, K. uskina i inni wykonali 11 obrazów cyklu, o rozmiarach 230x300 cm kazdy, które zostaly zamontowane na scianach w roku 1892. Panneaux sa jaskrawe, efektowne, wykonane w nieco teatralnej manierze, wlasciwej akademizmowi konca XIX stulecia.
   Niedaleko auli znajduje sie piekna sala biblioteczna. Wnetrze sali posiada belkowany drewniany strop z ornamentyka rzezbiona przez L. Marconiego i malowidlami. Ozdoba sali sa szafy biblioteczne, wykonane w 1880 podlug projektu J. Zachariewicza i L. Marconiego w firmie braci Wczelaków we Lwowie. Ciekawa figuralna ornamentyka szaf jest dzielem artysty-snycerza Tadeusza Sokulskiego.
   Powstanie gmachu Politechniki Lwowskiej stalo sie donioslym wydarzeniem w procesie zabudowy miasta i rozwoju sztuki budowlanej. Gmach ten stal sie centrum ksztaltowania lwowskiej szkoly architektonicznej, osrodkiem wychowania kadry inzynieryjnej i kolebka smialej mysli technicznej.




   Gmach wykonany jest w stylu neorenesansu. Architekt J. Zacharewicz.
   W centrum - portyk (order koryncki).
   Attyka jest udekorowana lacinskim haslem "Litteris et Artibus". Rzezby zdobiace portal - Nauka Inzynieryjna, Architektura i Mechanika - autorstwa L. Markoniego.
   Holl - klatka schodowa - malowidla sufitu, wykonane w technice polichromii, imituja groteski. Autorami sa bracia M. i E. Flekowie wedlug szkiców J. Zacharewicza, plaskorzezby, personifikuja sztuke i nauke (rzezbiarz E. Szredel). Tutaj w holu, we wnece - marmurowe popiersie J. Zacharewicza (J. Beltowski, 1910).
   Po prawej stronie od niego Stella "Walczacym za swobode Ukrainy". Na niej rzezbione portrety S. Bandery i R. Szuchewycza (autorzy - B. Popowycz i F. Wasylenko, 1993).
   Aula - plafon podzielony na kwadratowe kesony z rozetkami.
   Fryz tworza panoramiczne malowidla. 11 panneau przedstawiaja glówne wiedzy ludzkiej cywilizacji, wykonane na podstawie szkiców J. Matejki przez jego uczniów w latach 1887-1901.

Photo...
Propozycje



Muzeum architektury ludowej i zycia codziennego we Lwowie