Sitemap Poland English Slovak
Меню
Turystyka we Lwowie
Популярне
12. Swiatynia parafialna nowego swiata...
Published: 10.04.2015



 W absydzie zachowalo sie dawne zdobienie swiatyni: oltarz - tryptyk przedstawiajacy zycie Marii Magdaleny (rzezbiarz W. Kelar, okolo roku 1634). Przed nim - nowy alabastrowy oltarz z figurami aniolów (J. Reichert-Tot, 1926). Na scianach - malowidla w stylu Jana Rozena (lata 1930).
Zewnatrz gmach sklada sie z dwóch czesci. Najstarsza oltarzowa, ukonczona w 1630, pózniej dobudowano trzy nawy, czyli sale koncertowa (1758, architekt M. Urbanik). Wtedy rzezbiarz S. Fesinger wykonal dwa posagi swietych na fasadzie.
Zakonczenie wiez, wykonano w 1889, styl barokowy, architekt J. Zakharevych.

Organy
  
   Prace konserwatorskie byly prowadzone w kosciele az do wybuchu II wojny swiatowej. W roku 1936 na chórze umieszczono nowe organy swiatowej (najwieksze w Ukrainie), produkcji czeskiej firmyslawy firmy "Rieger-Kloss" (opus 2565).
   Organy mialy 60 rejestrów, 3 manualy, pedal i manual czwarty, tzw. „chór". Niezwykle i oryginalne w tych organach bylo to, ze 12 rejestrów  (chór) umieszczonych bylo w prezbiterium w specjalnej szafie nad oltarzem. Organy mialy dwa pulty sterowania - na chórze i w czesci oltarzowej, co umozliwialo gre nawet dwu organistów naraz. Taka lokalizacja piszczalek umozliwiala osiagniecie róznych efektów dzwiekowych. Po wojnie organy byly remontowane trzykrotnie. Remonty prowadzila firma z Krnova w Czechach. W latach 1968/1969 remont kosztowal 40 tys. rubli radzieckich. Wówczas wykonano nowy pult, odlaczono rejestry dodatkowe (chór), odnowiono utracone piszczalki. Po rekonstrukcji organy maja 60 rejestrów, 4560 piszczalek, 3 manualy i pedal, trakture elektropneumatyczna. Wspaniala akustyka swiatyni umozliwia wykonanie najbardziej skomplikowanych dziel koncertowych. W roku 1988 przeprowadzono drugi remont organów, warty 380 tys. rubli. Wówczas tez wykonano remont calego wnetrza kosciola, a w latach 90. ubieglego wieku odnowiono dawny oltarz stiukowy. W roku 2005 w ramach przygotowan do obchodów 750. rocznicy Lwowa na remont organów przyznano 385 tys. grywien. Wówczas fachowcy z firmy „Rieger-Kloss" wykonali trzeci remont organów.

   Historia wybudowania kosciola sw. Marii Magdaleny siega poczatku XVII wieku, kiedy szlachcianka Anna Pstrokonska  ofiarowala ojcom dominikanom dzialke gruntu przy Drodze Sokolnickiej (obecnie ul. Doroszenki). Na wlasny koszt wybudowala ona drewniana kaplice. Jednoczesnie ojcowie dominikanie rozpoczeli budowe pomieszczen klasztornych, odebrawszy przy tym kilka sasiednich dzialek (parceli) gruntów, które nalezaly do miasta. Wywoalo to konflikt, w który byl zmuszony ingerowac nawet król Zygmunt III. W latach 1609-1612 budowa kierowal architekt lwowski Marcin Godny. Z kronik lwowskich wiadomo tez, ze w budowie klasztoru i murowanego kosciola uczestniczyl budowniczy Wojciech Kielar.
   Znany historyk i teoretyk sztuki Bogdan Janusz uwazal, ze swiatynie murowana zaczeto budowac blisko 1615, a ukonczono przed rokiem 1630. W 1612 arcybiskup Jan Zamoyski poswiecil tymczasowy oltarz, zas w 1630 bp pomocniczy Zachariasz Nowoszycki - wybudowana swiatynie.
   B. Janusz na podstawie napisu na plycie kamiennej, wmurowanej do sciany zewnetrznej kosciola, uwazal, ze wspólautorem budownictwa byl Mikolaj Weglinski. Juz w 1612, jak pisal w kronice D. Zubrzycki, „przy kosciele Marii Magdaleny ufundowano klasztor filialny dominikanów". W pierwszej polowie XVII kosciól skladal sie z terazniejszej czesci oltarzowej i byl polaczony przejsciem z klasztorem. Swiatynie, wybudowana w stylu renesansowym, zdobil monumentalny oltarz.
   B. Janusz uwazal, ze autorami oltarza mogli byc rzezbiarze, którzy ozdobili Kaplice Boimów. Pisal, ze „... sciana oltarzowa sw. Magdaleny z Kaplica Ogrójcowa przedstawiaja  nadzwyczajna wartosc dla nauki o sztuce, jako dokument cenny przenikania sie na obszarze Lwowa wplywów wschodu z twórczoscia zachodu, jako jeden z ciekawych przykladów, jakimi drogami kroczy twórcza mysl artystyczna, szukajac sposobu oddania zawsze niezmiennego piekna w coraz nowej formie". Istnieje takze legenda, która glosi, ze oltarz wykonal sedziwy mnich dominikanski, który urodzil sie i wyrósl we Lwowie, ale przez wiele lat przebywal na misjach w dalekich Chinach. Kiedy powrócil, pragnal pozostawic po sobie miastu jakas pamiatke. Stal sie nia oltarz kosciola pod wezwaniem sw. Marii Magdaleny. Oltarz miesci sie w czesci wschodniej absydy, jest wykonany ze stiuku i zajmuje sciane srodkowa i dwie boczne - od podlogi i do sklepienia - na cala wysokosc kosciola. Podstawa oltarza zostala wykonana z cegly, drewna i sztabek zelaznych, zas masa stiukowa zostala naniesiona na ten karkas, gdyby byla mokra. Technika ta nosi nazwe "al fresco." Przy tym artysta ksztaltowa od razu figury i tlo, na których miejscach zachowaly sie nawet odciski jego palców. Kiedy masa stiukowa wyschla, w niektórych miejscach byla szlifowana, polerowana, zostala pokryta polichromia i pozlota. Konstrukcja oltarza jawi sie jako trójdzielna slepa arkada, podzielona wyprofilowanym gzymsem na dwa poziomy. Cztery filary, które dziela oltarz na trzy czesci, zostaly ozdobione glowami aniolów, festonami i kapitelami korynckimi. W czesci dolnej kazdego filaru mieszcza sie postaci kobiece swietych meczennic z galazkami palmowymi w reku. Niektóre figury maja atrybuty dodatkowe, np. pierwsza od prawej, z owieczka - to sw. Agnieszka. Na kapitelach filarów sa figury sw. ojców dominikanów. Poziom górny oltarza zaskakuje bogatym ozdobieniem. W kazdym polu zostaly umieszczone kompozycje wielofigurowe. Pole srodkowe zostalo wglebione znacznie wiecej, niz boczne i cala powierzchnia zostala wypelniona ornamentem. Na tym tle znajduje sie plaskorzezba podstawowa oltarza, która przedstawia skupiona na modlitwie Marie Magdalene. Swieta kleczy przed krzyzem wsród skal, wpatrujac sie w niebiosa, gdzie chór aniolów spiewa i gra na instrumentach muzycznych. Figura Marii Magdaleny ma wysokosc naturalna. Obok niej autor umiescil symbole pokuty. W czesci górnej kompozycji zostali przedstawieni Duch Swiety, Bóg Ojciec i Najswietsza Panna Maryja, która siedzi na tronie z berlem w reku. W polach bocznych dwie kompozycje przedstawiaja Jezusa Chrystusa, ukazujacego sie w postaci Ogrodnika oraz Jezusa Chrystusa, wyglaszajacego kazanie z ambony. W lunetach arkad bocznych sa figury sw. Wojciecha (Alberta) i Wawrzynca. W dolnych niszach bocznych autor przedstawil dwie sceny z zycia Marii Magdaleny. Po prawej stronie Maria Magdalena przychodzi do miejsca pochowania ciala Jezusa i widzi aniola, który siedzi na kamieniu przy wejsciu. Po stronie lewej sa przedstawione trzy Maryje, niosace masci i oleje, by namascic cialo Jezusa.
   W czesci oltarzowej zachowal sie takze portal renesansowy z XVII wieku, który zdobi wejscie do zakrystii.
   W drugiej polowie XVII zostala dobudowana czesc wspólczesnej nawy glównej. Nastepne przebudowy mialy miejsce na poczatku XVIII, po pozarze w 1704 roku, kiedy  Szwedzi zrabowali i podpalili klasztor i kosciól. Przebudowa i dobudowa nowej czesci nawy zajal sie znany we Lwowie architekt i budowniczy Marcin Urbanik "glówny konduktor fabryki" budowy nowego kosciola dominikanów w miescie. Wlasnie on w roku 1758 dobudowal do prezbiterium renesansowego nawe glówna i dwie boczne, znacznie nizsze od glównej. Sklepienie jest wsparte z kazdej strony na trzech poteznych filarach. Od strony zachodniej wybudowano chór organowy oraz dwie wieze, pokryte skromnymi, niewysokimi dachami. Na frontonie umieszczono dwie mistrzowsko wykonane figury sw. Dominika i Jacka Odrowaza. Niektórzy historycy sztuki uwazali nawet, ze autorem tych rzezb mógl byc Jan Jerzy Pinsel. Tadeusz Mankowski, dokladnie przeanalizowawszy materialy archiwalne oraz indywidualne oznaki twórczosci mistrzów lwowskich epoki póznego baroku i rokoka, zaznaczyl autorstwo figur swietych, przypisujac je twórczosci Sebastiana Fesingera. Punkt widzenia T. Mankowskiego, ze „ekspresjonizm i manieryzm - to dwie laczace sie ze soba zasadnicze tendencje, które przejawia sie zdaja przez cala twórczosc Sebastiana Fesingera", jak najbardziej odpowiada charakterystyce wspomnianych wyzej rzezb. 20 wrzesnia 1758 roku biskup pomocniczy Samuel Glowinski poswieci odbudowana swiatynie. Piec lat pózniej arcybiskup Waclaw Sierakowski zalozyl przy kosciele klasztornym jedna z nowoutworzonych parafii miejskich. Arcybiskup zdecydowal sie takze wzbogacic wnetrza swiatyni i zafundowal dziewiec nowych drewnianych oltarzy bocznych, wykonanych w stylu baroku. Jak pisal XIX-wieczny badacz historii i sztuki Lwowa Felicjan Lobeski, wszystkie oltarze byly „o strukturze wloskiej, z dostatkiem zlocenia i ozdób snycerskich". Wsród ozdobienia oltarzy wyróznialy si drewniane figury swietych „poprawnej jakosci" o wysokosci 160-170 cm, figurki aniolów, pozlacane „glorie", festony, kwiaty, girlandy, liscie akantu. Flankujace filary i pilastry mialy pozlocone podstawy i korynckie kapitele. Dwa oltarze miescily sie w przejsciu od nawy glównej do prezbiterium. Po stronie prawej byl oltarz „Chrystusa Ukrzyzowanego", naprzeciw, po lewej - „Matki Bozej z Dzieciatkiem Jezus". Reszta oltarzy miescila sie po prawej i lewej stronie nawy glównej, obok filarów. Po prawej stronie byly oltarze „Chrzest Pana Jezusa w Jordanie", „Matki Boskiej Czestochowskiej" i „Swietego Józefa". Po stronie lewej - „sw. Dominika" i „sw. Antoniego" oraz „Najswietszego Serca Pana Jezusa".

Photo...
Propozycje



Muzeum architektury ludowej i zycia codziennego we Lwowie