Sitemap Poland English Slovak
Меню
7 cudów Ukrainy
... Chocim,


Kamieniec Podolski,


Park Zofiówka
w Human
- ,



Sofia Kijowska,


Chortyca
- ́,



Kijowsko Pieczerska Lawra,


Chersonez Taurydzki...

Turystyka po zachodniej Ukrainie...
Популярне
31. Kalinowscy...
Published: 10.01.2014



   Ród Kalinowskich pochodzi od generala ziem podolskich Walentego Kalinowskiego i Elzbiety Strus. Mieli trzech synów, z których najmlodszy - Marcin - zostal hetmanem polnym koronnym, a po smierci braci przejal w spadku wiele terenów na Podolu, m.in. Winnice i Human. Zamek w  Sidorowie w 1672 roku zajeli Turcy, ale odbito go w 1673. Przez trzy lata komendantem zamku byl Jan Chrzanowski z zona Anna, którzy wslawili sie pózniej obrona Trembowli. Po opuszczeniu zamku przez Chrzanowskiego znów zajely go wojska tureckie. Nastepnie zamek odbudowal kolejny potomek rodziny Kalinowskich - kasztelan kamieniecki Marcin Kalinowski (?-1738), który wybudowal tez niezwykly pod wzgledem architektonicznym kosciól. W kryptach kosciola spoczal Marcin wraz z innymi czlonkami rodu. Po smierci jego syna Ludwika Kalinowskiego ziemie odziedziczyla córka Tekla Bielska, a pózniej córka Bielskich - Aniela Miaczynska. Na poczatku XIX wieku zamek wykupil Ignacy Pajgert i w ten sposób Sidorów przeszedl do rodziny Pajgertów, do których nalezal do 1941. Poeta i malarz Józef Pajgert (uzywal takiej pisowni nazwiska), mial tu olbrzymia biblioteke. Rodzina Pajgertów zbudowala nowy zamek, w którym mieszkali, stary zamek zaczal popadac w ruine. Tam, gdzie budowano potezne mury forteczne, stawiano tez wieze koscielne i klasztory. Potomek Kalinowskich - kolejny Marcin - stawia swiatynie z miejscowego piaskowca. Istniejaca do dzis swiatynia pochodzi z lat 1730-1741 (wedlug innych
danych 1726-1730, a Adam Pajgert w swych pamietnikach podaje date 1716, przy czym jest to data konsekracji swiatyni). Sidorowski kosciól mozna z pewnoscia nazwac unikatowym, jego jednonawowa konstrukcja z wezszym prezbiterium, zakonczonym ostrokatna absyda z lekko wygietymi do wewnatrz bocznymi krawedziami, stanowi niezwykle ciekawa budowle.
    Zacytuje tu niewielki fragment artykulu autorstwa znanego polskiego badacza Jerzego Kowalczyka: - Kosciól dominikanów obserwantów w Sidorowie nabyl niezwykle plany - ksztaltu herbu Kalinowa na czesc jego fundatorów Kalinowskich: Marcina, kasztelana kamienieckiego (zm. w 1738 roku) i jego syna Ludwika, starosty winnickiego (zm. w 1770). Historia swiatyni jest zloona. Projekt murowanego kosciola i klasztoru najprawdopodobniej zamówil Marcin Kalinowski, ale projekt odróznial sie od jego realizacji. Plany projektu zachowaly sie w materialach prof. Mieczyslawa Gembarowicza i byly przez niego, wedlug nas, atrybuowane jako dzielo Jana de Wittego. Wedlug projektu kosciól mial byc trzy nawowy na planie krzyza lacinskiego z transeptem i bania. Fasada miala byc dwuwiezowa opadajaca w czesci centralnej z dwoma kolumnami doryckimi, akcentujacymi glówny portal i frontonem z arka. Sa tu pewne analogie z opadajacym portalem i zdobnictwem kolumnowym portalu kosciola karmelitów bosych w Berdyczowie, wczesniejszym dzielem Jana de Wittego. Fasada berdyczowskiego koscioa jest bezwiezowa, ale struktura calosci jest identyczna tej zaprojektowanej dla Sidorowa. Zrealizowany kosciól w Sidorowie nabyl niezwyklego ksztaltu przez próbe nadania mu ksztaltu herbu Kalinowa - strzaly z luku z dwoma gwiazdami. Ten efekt osiagnieto, jak wydaje sie, w drugim etapie budowy. Poczatkowo kosciól mial byc jednonawowy z prostokatnym prezbiterium i dwoma kwadratowymi  wiezami, wysunietymi poza fasade. Prawdopodobnie w kolejnym etapie budowy dodano czesc trójkatna (podobna do grotu) w zamknieciu prezbiterium nadano gwiazdzisty plan podstawom wiez. Nie wiemy kto byl autorem tego pomyslu. Kosciól zostal zbudowany dla
dominikanów, którzy byli tu do 1784, do czasów, kiedy Austriacy zaczeli zamykac klasztory. Od tej chwili kosciól przetrwal jako farny do 1945 roku.
   Po zmianie granic Polacy z Sidorowa przeniesli sie do Warty Boleslawskiej. Kosciól zaczal niszczec. W okresie sowieckim w kosciele miescil sie kolchozowy magazyn zboza. Po rozpadzie Zwiazku Radzieckiego zezwolono tu na nabozenstwa w
okresach swiat, odprawianych przez kaplanów z husiatynskiej parafii. Cudowny obraz Marki Boskiej
Polacy zabrali w 1945 do Warty Boleslawskiej.
KG JAN PIEJKO
prezes Nadzbruczanskiego Towarzystwa Kultury i Jezyka Polskiego.

Photo...

Czerniowce

Zwiedzaj z nami...

... Lwów - L'viv,


Żółkiew,


Drohobycz,


Luck - ,


Ostróg,


Tarnopol
- Ternopil,



Krzemieniec,


Stanislawów
- Iwano-Frankiwsk,


Kolomyia,


Czerniowce,


Użhorod - ,


Mukaczewo...