Sitemap Poland English Slovak
Меню
7 cudów Ukrainy
... Chocim,


Kamieniec Podolski,


Park Zofiówka
w Human
- ,



Sofia Kijowska,


Chortyca
- ́,



Kijowsko Pieczerska Lawra,


Chersonez Taurydzki...

Turystyka po zachodniej Ukrainie...
Популярне
12. Ciekawa propozycja ... nad rzeka (dzisiaj zalew) Swirz
Published: 10.06.2016



   Okazuje sie, ze spogladalem na nasza miedzycywilizacyjna rzeczywistosc przez rózowe okulary. Do swiadomosci wrócilem po przypadkowych odwiedzinach zamku w Swirzu, w okolicach Lwowa. Na ten temat bardzo celnie wpisal sie jeden z internautów: „Ci, którzy uwazaja, ze wiekszosc zamków i palaców ziemi lwowskiej jest odnowiona - to sa urzednicy, ludzie niezorientowani lub bezmózgowcy”. Jezeli mówic cos o tym zamku - to jest to jeden z najlepiej zachowanych zamków na Ukrainie. Szerokiej publicznosci znany jest z tego, ze krecono tu znany w czasach Zwiazku Sowieckiego film „D’Artagnian i trzech muszkieterów”. To w tych murach Milady (Terechowa) trula Konstancje (Alfiorowa). Zamek w czasie swej dlugiej historii przetrwal kilka etapów budowy i zmienial wlascicieli. Pod koniec XV wieku ród Swirskich pozostawil po sobie stylowe bramy. O austriackich Cetnerach przypomina plaskorzezba Gryfa na scianie frontowej.

   Ostatnim wascicielem zamku byl przyszly general Wojska Polskiego i Armii Krajowej, dowódca Powstania Warszawskiego Tadeusz Bór-Komorowski. Ten ostatni przyczynil sie niemalo do odbudowy zamku po zniszczeniach I wojny swiatowej. Po 1944 roku zamek stal opuszczony do 1977 roku, gdy przejelo go Stowarzyszenie Architektów ZSRR. Rozpoczeto gruntowny remont, który mial na celu adaptacje zamku na dom pracy twórczej. Do 1993 roku prace remontowe zrealizowano w 72%. Potem finansowanie ustalo. Architekci, teraz juz Ukrainy, którzy dostali go w spadku, nie zdazyli ani nacieszyc sie wypoczynkiem, ani nic stworzyc w prawie gotowych pokojach goscinnych. To, co ukonczono przed 15 laty, niedokonczone, nalezycie nie konserwowane, zaczelo sie sypac. W 2009 roku wynikl pomysl, zeby kilka palaców w okolicach Lwowa - Swirz, Stare Siolo i Tatarów - przekazac w koncesje na 49 lat osobom prywatnym.
   Te inicjatywy nie znalazly wsparcia. Tak samo, jak i inicjatywa dyrektora Lwowskiej Galerii Obrazów Borysa Woznickiego przeksztalcenia zamku w Swirzu na filie Galerii, tak jak zamek w Olesku. Wszystko wrócilo do stanu z lat 80-90. Zamek stoi zamkniety i dostac sie do srodka nie sposób. Faktycznie przez ostatnie lata opiekuje sie nim jedna osoba - dyrektor "panstwowego domu pracy twórczej" Wolodymyr Mandziak. Jak powiedzial, Stowarzyszenie Architektów Ukrainy nie finansuje zadnych prac. Nawet za energie elektryczna Pan Mandziak placi z wlasnej kieszeni. Jasne, ze w takich warunkach, w pojedynke, utrzymanie zabytku w dobrym stanie jest niemozliwe. Pomieszczenia ponownie wymagaja remontu. Na przyklad w hollu górnego dziedzinca przecieka dach i woda utworzyla dwa ogromne zacieki, ze stropu odpada tynk. Przyznam sie, ze caly czas uwazalem, (o czym pisalem w swoich "155 polskich zamkach i rezydencjach na Ukrainie" i za co przepraszam), ze ten zamek zostal jednak przekazany w koncesje. Przyjechalem tu po drodze, aby przekonac sie, co zmienilo sie w ostatnich latach. Przez przypadek spotkalem Pana Wolodymyra i od niego dowiedzialem sie o tej smutnej sytuacji. Oprowadzil mnie po komnatach zamku, po dziedzincach, zapleczu gospodarczym. Wtedy narodzila sie mysl, sens, której polega w tym, ze my, zwyczajni, prosci ludzie, zadni oficjele, mozemy swymi skromnymi silami zruszyc te patowa sytuacje z miejsca. Nie, wcale nie pretendujemy na to, zeby zamek przekazano komus, ale jestesmy zdolni na poczatku zebrac jakies fundusze na zabezpieczenie halu górnego dziedzinca przed calkowitym zalaniem i zniszczeniem stropu. W nagrode proponuje nocleg w nieukonczonych pokojach (trzeba miec karimate i spiwór).
Pan Mandziak podtrzymuje te inicjatywe. Chetni moga dolaczyc sie do tej akcji na mojej stronie na Facebooku:
- moja propozycja jest taka: zebrac po 100 hrywien od osoby (chetni moga dac i wiecej), po noclegu urzadzimy male sprzatanie terenu, przylegajacego do zamku. Chyba nie jest to za wielka suma, za nocleg w starym zamku i mozliwosc spotkania sie z Biala Dama, która wedlug legendy, snuje sie nocami po korytarzach zamkowych?. Jest idea, zeby dolaczyc do naszej grupy jakies zespoly muzyczne, solistów, poetów. Nie bedziemy montowali zadnej sceny, bo zla fama festiwalu rockowego „Swirz” zawisla nad tym miejscem. Jezeli ta inicjatywa spotka sie z akceptacja, to mozna by to robic cyklicznie - co najmniej raz do roku. W ten sposób mozna by pomóc nie tylko temu zabytkowi, o którym zapomnialo nasze panstwo. Kolejnym móglby byc zamek w Pomorzanach opodal, który popada w ruine blyskawicznie.
   Najwazniejsze miec swiadomosc: wszystko jest w naszych, a nie w czyichs rekach!
KG




   Okolo 40 - 50 km, w zaleznosci od tego, któredy jechac, na poludniowy wschód od Lwowa, miedzy 4-tysiecznym miasteczkiem Bóbrka (Bibrka) i 7-tysiecznymi Przemyslanami (Peremyszlany), lezy majace obecnie niespelna tysiac mieszkanców miasteczko, raczej wioska, Swirz. Nad stawem oraz rzeczka o tej samej nazwie, doplywie Gnilej Lipy (Hnyla Lypa), a wraz z nia Dniestru, stoi dosyc potezne, zachowane w niezlym stanie kresowe zamczysko, równiez Swirz. Nieslusznie chyba zapomniane.
   Polozony jest na stromym wzniesieniu, otoczonym z trzech stron bagnistymi lakami (dzis zalewem) i polaczonym z sasiednim wzgórkiem dlugim mostem (pierwotnie zwodzonym) nad poglebionym sztucznie parowem.
   Zamek w Swirzu mógl powstac juz w XV wieku i zwiazany bywa z rodem ksiazat Swirskich. Jakies prace prowadzone byly w XVI (data 1530 nad portalem). W XVII przeszedl na wlasnosc Cetnerów. Zniszczony zostal w 1648 roku w czasie wojen kozackich. Aleksander Cetner (1687), kasztelan halicki i chorazy podolski, gruntownie przebudowa zamek okolo polowy XVII. W pracach zapewne bral udzial architekt i inzynier Pawel Grodzicki.
   Po przebudowie XVII-wiecznej zamek nosil charakter obronnej rezydencji. Murowany byl z kamienia i cegly, tynkowany. Mial ksztalt prawie regularnego czworoboku parterowej zabudowy wokól dwóch, przylegajacych do siebie dziedzinców, polozonych na róznych poziomach i polaczonych schodami. Oba dziedzince, paradny, otoczony skrzydlami mieszkalnymi, i lezacy nizej gospodarczy (z pomieszczeniami dla sluzby i stajniami), mialy osobne wjazdy. Wjazd glówny miescil sie w wiezy bramnej na osi skrzydla zamykajacego od poludnia dziedziniec paradny. Skrzydlo to, flankowane przez dwie kwadratowe baszty, bylo potraktowane najbardziej ozdobnie.
   Czworoboczne baszty umieszczono w skrzydle pólnocnym zamku oraz na zewnatrz murów skrzydla zachodniego, przy dziedzincu gospodarczym. Prowadzila do niego znajdujaca sie w murze poludniowym brama, ujeta w pólkoliscie zamkniety portal.
   Zamek zdobyty w 1772 przez Turków, wkrótce zostal naprawiony i wytrzymal oblezenie w 1675. Po pierwszym rozbiorze Polski znalazl sie w zaborze austriackim. W rekach rodziny Cetnerów pozostawal do lat dwudziestych XIX. Pózniej zmienial czesto wlascicieli, az wreszcie na poczatku XX nabyla go Irena z Wolanskich, zona Roberta Lamezana.
   Odbudowany w 1907, splonal w 1914 i ponownie zostal odnowiony po 1920. Ostatnimi wlascicielami Swirza przed 1939 byli Irena z Lamezanów i jej maz Tadeusz Komorowski
Bohdan Zhukiewicz

Photo...

Czerniowce

Zwiedzaj z nami...

... Lwów - L'viv,


Żółkiew,


Drohobycz,


Luck - ,


Ostróg,


Tarnopol
- Ternopil,



Krzemieniec,


Stanislawów
- Iwano-Frankiwsk,


Kolomyia,


Czerniowce,


Użhorod - ,


Mukaczewo...