Sitemap Poland English Slovak
Opowiadania


Tadeusz Budzinski - Huculy

Популярне
Po Dowbuszu pozostaly nazwy pewnych miejsc...
Published: 30.06.2015



Dowbosz zaklada bande
   Jaki wybór drogi zyciowej mógl miec chlopak najczesciej glodny, ubrany w rozpadajace sie lachy, zatrudniany do pasienia kóz?
    Podczas tego zajecia, jak sam podobno twierdzil, nawiedzilo go „widzenie”, po którym juz wiedzial, jaka droge zyciowa nalezy obrac. Oleksa mial brata Iwana. W roku 1738 bracia zakladaja bande rabunkowa, dzialajaca poczatkowo dosc prymitywnie, bo w najblizszej okolicy ich zamieszkania. Rychlo zostali rozpoznani i doszlo do koniecznosci przeniesienia bandyckiego procederu w miejsca odleglejsze. Przeniesli sie, wiec na pogranicze Bukowiny, a stamtad do Moldawii. Miedzy bracmi coraz czesciej dochodzilo do gwaltownych sporów, klótni, czasem nawet bójek. W roku 1739 podczas jednej z takich klótni, bracia calkiem na serio zaczeli walczyc ze soba na ciupagi. Podczas tej bójki Iwan powaznie ranil Olekse w noge. Bracia juz dalej nie moga przebywac ze soba. Iwan odchodzi na zachód i zaklada nowa bande, dzialajaca pózniej na terenie Bieszczadów. Oleksa zaczyna dzialalnosc na Pokuciu. Zaklada tez baze w niedostepnych rejonach Gorgonów.
    Napada na szlacheckie dwory, plebanie, domy bogatych chlopów. Szlachta i miejscowe wladze wpadaja w poploch. Niewielki w sumie, bo liczacy okolo 30-40 ludzi oddzial Dowbosza sprytnie wymija zastawiane na niego zasadzki, szybko przemierza nawet duze odleglosci, napada niespodziewanie na swe ofiary w miejscu, o którym nikt by nawet nie pomyslal. Oddzial ma doskonale dzialajacy wywiad. Zawsze jest dobrze poinformowany i w pore uprzedzany o akcjach organizowanych przeciwko niemu. Widac po tym, ze wsród miejscowych chlopów ma wielu sympatyków i sprzymierzenców.
   W roku 1742 Józef Potocki, Wielki Hetman Koronny, organizuje szeroko zakrojona akcje przeciwko bandzie Dowbosza, angazujac do tego 2500 zolnierzy. Banda, uprzedzona o nadciagajacym wojsku, wymyka sie z zastawianej na nia pulapki i ekspedycja karna pozostaje bez sukcesu, jesli nie liczyc kilku bandyckich maruderów, ogarnietych oblawa.
    Rosnie ponura slawa Dowbosza. Podczas napadów bandyci stosuja straszliwe tortury wobec pojmanych, a niechcacych zdradzic skrytek, w których trzymaja pieniadze.
Ojciec chrzestny
   W jednym przypadku Dowbosz zachowal sie absolutnie nieszablonowo. W roku 1741, akurat 4 pazdziernika, banda Dobosza napadla na dwór Jedrzeja Karpinskiego, ojca poety Franciszka, czyli wlasnie wtedy, kiedy Franciszek sie urodzil. Zaskoczony ta sytuacja Dobosz odstapil od grabiezy i innych gwaltownych czynów. Wprosil sie tylko na ojca chrzestnego nowonarodzonego chlopca. Opowiesc wyglada na nieprawdziwa, ale w calosci potwierdzil ja juz dorosly Franciszek Karpinski.
    24 sierpnia 1745 r. Olekse Dowbosza postrzelil smiertelnie Stepan Dzwinczuk, Hucul, gazda z Kosmacza. Oleksa zginal, bo uwiódl zone Stepana i Stepan postanowil, ze tego mu nie daruje. Nie wiadomo, czy podczas strzelania do Dowbosza Dzwinczuk zachowal zbójecki rytual nabijania strzelby srebrna kula wraz z polozeniem na niej dziewieciu ziaren pszenicy poswieconych w cerkwi, jako ze Oleksa mial opinie czlowieka, którego zwyczajne kule sie nie imaja. Tak, czy owak, strzal okazal sie skuteczny. Jeszcze dajacego objawy zycia, powieziono Dowbosza do Stanislawowa, gdzie wystawione na widok publiczny cialo zbója ogladali wiwatujac stanislawowscy mieszczanie i goscie z okolicy, którzy licznie zjechali sie na zapowiadane widowisko.
Szymon Kazimierski