Sitemap Poland English Slovak
Wedrujemy...

==================
Sladami historii...
==================
... Lwów,


HISTORIA - ksiestwo Ruskie, Podolskie, Halickie, Wolynskie...


Luck - photo Olek

Популярне
24b. Kim byli...
Published: 10.05.2012

Za zwyciestwo nad Prusami król nadal Zyroslawowi herb Pilawa
   Ale kilka rzeczy tu do siebie nie pasuje. Niby dlaczego mlynarz Rusin, mial serdecznie podejmowac polskich rycerzy?  Moze byl zdrajca? Wówczas Potoccy maja watpliwy honor pochodzic od renegata. Watpliwe jest tez zachowanie ksiecia Boleslawa. Dlaczegóz mial by on po porazce nie kryc sis na swych terenach, a isc na Wschód - w glab terenów wroga? Zloty Potok lezy na poludniu obwodu tarnopolskiego. Dlaczego polski monarcha daje szlachectwo obcemu poddanemu? Jezeli nawet tak bylo, to tereny Rusi przeszly do Królestwa Polskiego dopiero w 1349 roku. Prosze sobie wyobrazic sytuacje: do polskiego króla przychodzi jakis mlynarz z odleglej wioski i mówi, ze jego ród przed 200 laty zostal obdarowany szlachectwem i rodowym herbem przez polskiego ksiecia. Sa to bzdury. Sadok Baracz tez tak uwazal, sprawdzil polskie kroniki i nie znalazl tam zadnej wzmianki o wyprawie na Rus w 1132 roku. Legenda, chociaz piekna, ale nie prawdziwa.
Bitwa pod Pilawa
   Sami Potoccy uwazaja za swego protoplaste rycerza Zyroslawa z Potoka kolo Jedrzejowa, lezacego w obecnym wojewodztwie Swietokrzyskim. Jest to poludniowo-wschodnia Polska i zadnych Rusinskich korzeni Potoccy nie maja.
    W 1166 roku ksiaze Boleslaw Kedzierzawy wyprawil sie na Prusy - poganskie plemie, mieszkajace na wybrzezach Baltyku. W decydujacej bitwie Prusy przypuscili trzy ataki na skrzydlo, którym dowodzil Zyroslaw z Potoku. Odwazny rycerz obronil sie przed dwoma atakami Prusów, a podczas trzeciego osobiscie zabil ich wodza w pojedynku. Za ten czyn ksiaze Boleslaw nadal Zyroslawowi osobisty herb: dwie cale poprzeczki - symbolizujace dwa odparte ataki, i jedna zlamana - wspomnienie triumfalnego zakonczenia bitwy.
   Herb nazwany zostal Pilawa od miejscowosci pod która rozegrala sie bitwa. Miejscowosc ta znana jest dzis pod inna nazwa - Baltijsk w obwodzie Kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej.
Trzy galezie jednego rodu
   Potomkowie Zyroslawa, rozmnozyli sie szybko, podzielili pomiedzy siebie rodowy Potok i sprzedawali go czesciami. Na  poczatku XVI wieku Potoccy stali sie zwykla uboga rodzina szlachecka, jakich wiele bylo wówczas w królestwie polskim. Odrodzenie rodu rozpoczelo sie od Jakuba (1481-1551). Sprzedal on swa czesc Potoku i przeniósl sie na Rus. Walczyl z Tatarami i Moldawia, dosluzyl sie stopnia rotmistrza. Genealog Kacper Niesiedzki pisze, ze doswiadczonego zolnierza zauwazyl król Zygmunt I i dal mu posade nauczyciela swego syna. Jakub cwiczyl królewicza w fechtunku i jezdzie konnej, za co otrzymal wioski Sokolów i Zagajpole. Te ostatnia przemianowal Jakub na Potok - na czesc swej malej ojczyzny. Pózniej miejscowosc otrzymala Prawo Magdeburskie i stala sie miasteczkiem, a w 1601 roku, na prosbe kolejnego wlasciciela, król zezwolil na zmiane nazwy na Zloty Potok. W taki sposób Potoccy utworzyli nowe rodowe gniazdo na Ziemi Tarnopolskiej i stad rozpoczela sie ich ekspansja na tereny obecnej Ukrainy.
   Syn Jakuba, Mikolaj zostal starosta chmielnickim, a z czasem stanal na czele starostwa kamienieckiego, które przynosilo mu okolo 4 tysiace zlotych rocznego dochodu. Za te pieniadze Mikolaj masowo skupywal tereny i wioski, w ten sposób zalozyl podstawy potegi rodu.
   Jednak prawdziwy renesans Potockich mial miejsce w okresie jego synów - braci Jana, Andrzeja, Jakuba i Stefana. Jan pozyczyl królowi Zygmuntowi 12 tysiecy zlotych pod zastawe starostwa Litynskiego, i wkrótce otrzymal województwo braclawskie, zostal pierwszym wojewoda wsród Potockich. Zmarl bezdzietny, ale jego bracia stali sie protoplastami trzech kolejnych galezi rodu.
   Jakub przemianowal miasteczko Czesybiesy w Jezupol i zalozyl tzw. „gaіlaz jezupolska”. Jego syn Mikolaj, dla swej olbrzymiej sily otrzymal przezwisko „niedzwiedzia lapa”. Byl hetmanem i wszedl do historii, jako zazarty wojownik przeciwko Bohdanowi Chmielnickiemu.
    Stefan osiadl w Buczaczu i dal poczatek „Zlotej Pilawie” - na jej herbach rodowy krzyz malowano na zólto. Najbardziej znanym z tej galezi byl starosta kaniowski Mikolaj Bazyli Potocki, który wslawil sie dziwactwami i byl mecenatem: sprowadzil do Buczacza Pinzla i fundowal wspaniale obiekty w Buczaczu, Horodence i Poczajowie.
   Jeden z potomków Stefana zostal arcybiskupem gnieznienskim - najwyzszym dostojnikiem koscielnym w Polsce, prymasem. Czesto potomkowie tej linii nazywani sa „Galezia prymasowska”. W XIX wieku Potockich ze „Zlotej Pilawy” bylo tak wielu, ze zubozeli i z czasem zeszli z historycznej areny.
   Najwieksze osiagniecia przypadly na linie Andrzeja - „Srebrna Pilawa”.
Przecietnosc przy wysokich tytulach
   Andrzej Potocki (1553–1609) nie mógl pochwalic sie kariera. Byl kasztelanem kamienieckim - namiestnikiem zamku. Byl kalwinista i zacietym obronca granic Rzeczypospolitej, zaprezentowal sie jako zdolny dowódca.
   Ale juz jego syn Stanislaw od zycia otrzymal prawie wszystko, z wyjatkiem chyba tronu królewskiego. Poczatkowo byl kalwinista, ale na poczatku XVII wieku przeszedl na katolicyzm, a kirche protestancka nakazal przebudowac... na stajnie. Bral udzial we wszystkich wojnach, które toczyla Rzeczypospolita, za co nagradzany byl przez króla pieniedzmi, ziemia, i tytulami.
   Byl starosta halickim, kolomyjskim, wojewoda braclawskim i kijowskim. Stworzyl olbrzymie dobra ze stolica w Podhajcach w Tarnopolskim. Otrzymal przezwisko „Rewera”, bowiem czesto uzywal tego slowa, oznaczajacego „zaprawde”.
   Bedac w powaznym wieku i zmeczony wojnami, Potocki  zdecydowal sie na dymisje i spoczynek. Wedlug legendy, gdy wracal on na swe wlosci, jakis wiesniak wyoral stara bulawe i przekazal ja hetmanowi. Po przyjezdzie do Lwowa, dowiedzial sie ze w bitwie zginal hetman polny Kalinowski i król na nowego wodza wyznaczyl wlasnie jego. Po dwóch latach Potocki zostaje hetmanem wielkim koronnym i wodzem wojsk koronnych.
   Historycy odnotowuja, ze Rewera byl miernym wodzem, nie mial autorytetu wsród zolnierzy, naduzywal alkoholu, byl wybuchowy i czesto konfliktowal z bardziej utalentowanymi dowódcami. Jednak jedna dobra sprawe w zyciu stary magnat zrobil - splodzil Jedrzeja Potockiego, zalozyciela Stanislawowa. Wprawdzie ten z ojcem stosunki mial napiete, dlatego nowe miasto nazwal nie na czesc ojca, ale imieniem pierworodnego syna, co zaznaczyl w przywileju nadania miastu Prawa Magdeburskiego.

Photo...

rysunek Orda


Miedzyborz - photo Olek

Sladami historii...

==================
... zwiedzamy...

==================






*Olesko,


*Podhorce,


*Poczajow...