Sitemap Poland English Slovak
Wedrujemy...

==================
Sladami historii...
==================
... Lwów,


HISTORIA - ksiestwo Ruskie, Podolskie, Halickie, Wolynskie...


Luck - photo Olek

Популярне
35. Orlowscy...
Published: 05.04.2011





   Rozpoczynajac juz od Jana Onufrego Orlowscy w Malejowcach zbierali liczne dziela sztuki. Rodzina zebrala znaczna kolekcje malarstwa  polskiego, przewieziona tu z palacu w Jarmolincach, który splonal w 1905 roku. Zawierala ona dziela Józefa Brandta, Tadeusza Ajdukiewicza, Jana Matejki, Juliusza Kossaka, Henryka Siemiradzkiego. W palacu znajdowala sie galeria portretów rodzinnych oraz portret króla Stanislawa Augusta, pedzla Jana Lampi starszego, a takze obraz „Swieta rodzina”, przypisywany Rafaellowi. Po smierci spokrewnionego z Orlowskimi biskupa Ignacego Krasickiego do Malejowic przewieziono jego wspaniala biblioteke zlozona z 8 tysiecy tomów oraz wiele listów papiezy do polskich monarchów. Poniewaz nie znaleziono oddzielnego pokoju na biblioteke, folianty umieszczono w prawie  wszystkich komnatach palacu, a niektóre nawet nie rozpakowano ze skrzyn. Po Krasickim Orlowscy przejeli równiez bogata kolekcje numizmatyków, zawierajaca stare monety greckie i rzymskie. Podczas krótkiego pobytu w Malejowcach wojsk generala Denikina, ostatni wlasciciel majatku, Ksawery Franciszek hrabia Orlowski, wieksza czesc kolekcji, zbiorów mebli i wyposazenia palacu przewiózl do Odessy, a stamtad droga morska do Marsylii. Obecnie zbiory te czesciowo znajduja sie we Francji, czesciowo zas w majatkach potomków hrabiego w Argentynie.
   W palacu zachowaly sie niektóre komnaty. Najlepiej jest zachowana dawna sala balowa z balkonikiem dla orkiestry. Jej sciany zdobi sztukateria, przedstawiajaca instrumenty muzyczne i ornamentyke roslinna. Sciany sasiedniego buduaru wlascicielki upieksza rózowy marmur, jeden zas z gabinetów - ciemno-zielone kolumny. Zachowal sie tez amfiladowy uklad pokoi.
   Palac od strony frontowej jest pietrowy, a poniewaz stoi na wzgórku, od strony parku - dwupietrowy. Bardzo interesujacymi elementami dekoracji zewnetrznej palacu sa postacie atlasów, podtrzymujacych ramionami zewnetrzny balkon sali balowej.
   Dosc dobrze zachowal sie park, zalozony przez Dionizego Mc  Claira, chociaz brak juz licznych mostków, figur i romantycznych „greckich” ruin. Natomiast ponizej palacu zachowala sie sadzawka, do której woda splywa z paszczy lwa. Zachowaly sie stawki ze sztucznymi wysepkami, i obok nich - jeszcze jeden cud natury Malejowic - naturalny wodospad z grota pod nim, w której kiedys byla figura sw. Onufrego, a nad wodospadem - jeszcze jedna pieczara z kaplica. Sa to resztki klasztoru bazylianów. Na wzgórzu, z którego spada woda, bije zródlo ze smaczna i jak twierdza, lecznicza woda.
   W odleglych o niecale 40 km Jarmolincach mamy urzad sanitarny, który miesci sie w dawnym XIX dworku hrabiów Orlowskich. W miescie stal jeszcze XVIII-wieczny zajazd, który Aleksander Orlowski (prosze nie mylic z polskim malarzem z poczatku XIX) przebudowal na palac przed przyjazdem cara Aleksandra II, z którym laczyla ich przyjazn z lat mlodzienczych z okresu wspólnej sluzby w petersburskim korpusie paziowskim. Nalezy tu podkreslic lojalny stosunek Orlowskich do panowania rosyjskiego na Podolu, ale tez i vice versa - po powstaniach 1831 i 1863 rodzinie nie skonfiskowano zadnego z majatków.
   Niestety po jarmolinieckim palacu Orlowskich nie pozostalo ani sladu. Gdy chodzi o dworek, to w okresie sowieckim tak zostal przebudowany, ze dzis trudno w nim dostrzec cos godnego uwagi.
   Przemieszczamy sie na wschód - pod Winnica kolo Zmerynki lezy miejscowosc Sewerynówka. Mamy tu dzis sanatorium, które bylo niegdys palacem. Klasycystyczna rezydencje wzniesiono w latach 1802-1804 z fundacji kawalera Maltanskiego i przewodniczacego sadu Guberni Podolskiej Seweryna Orlowskiego. Nie zbywalo mu na skromnosci, skoro ówczesnym zwyczajem, zalozyl tu wioske pod wlasnym imieniem. W tym celu przesiedlil dwie sasiednie wioski - Molochów i Wójtowce. Protestowal przeciwko temu pop prawoslawny, który pojechal nawet ze skarga do Kamienca, ale Orlowski nie czekajac na jego powrót, mimo wszystko przeniósl mieszkanców wiosek, a cerkiew rozebral, ustawiajac na jej miejscu krzyїz. Zostal za ten czyn ukarany niedlugim przymusowym pobytem w Petersburgu.
   W 1841 Orlowski zaprosil ogrodnika Dionizego Mc Claira, by ten rozbil mu pod palacem park. Szczesliwie uchowal sie do naszych dni jako zabytek przyrody. Ocalala aleja glówna, wiodaca do skaly, z której rozposciera sie malowniczy widok na zakole rzeki Rów.
   W palacu tym Seweryn Orlowski i jego potomkowie zebrali pokazna kolekcje dziel sztuki, dawnej broni, empirowych mebli i wielka biblioteke. Zatrzymajmy sie przy nich dluzej. Palac mial dwie jadalnie: mniejsza - na codzienne obiady i wieksza - na uczty i bale. W tej ostatniej przechowywano duza  kolekcje europejskiej porcelany i sreber stolowych (kilkaset przedmiotów). Jedna z sal nosi nazwe Blekitna. Tu honorowe miejsce zajmowal fortepian ucznia Franciszka Liszta, który kupila rodzina Sokolowskich - kolejnych po Orlowskich wlascicieli Sewerynówki - w Paryzu w 1883. W bibliotece w szesciu empirowych szafach stalo 5 tysiecy tomów, kazdy opatrzony exlibrisem „Sewerynska biblioteka A. Sokolowskiego”. W sali bilardowej bylo 15 rysunków szkoly polskiej, które w pierwszych dniach I wojny swiatowej oddano na przechowanie do jednego z muzeów w Kijowie. Stamtad niestety juz nie wrócily. Sale mysliwska zdobilo 38 par rogów, a pod kazda byla tabliczka z napisem gdzie, kiedy i przez kogo trofeum zostalo zdobyte. Oddzielna komnate zajmowala zbrojownia z olbrzymia kolekcja broni. Byly tu kolczugi, szyszaki, inkrustowane srebrem i zlotem renesansowe zbroje, tureckie bunczuki, hiszpanskie i francuskie sztylety. Glówne miejsce zajmowala bulawa, która Jan III Sobieski nagrodzil Jana Sokolowskiego po bitwie pod Beresteczkiem. W palacu byl tez gabinet chinski, ozdobiony meblami i dzielami sztuki  wschodniej, przywiezionej z Dalekiego Wschodu. W sali Kossakowskiej bylo 15 akwareli Juliusza Kossaka z ilustracjami do „Ogniem i mieczem” Sienkiewicza. January Antoni Sokolowski zebral w Sewerynówce kolekcje z 2850 zlotych monet. Podczas I wojny swiatowej ukryto ja w jednej ze scian palacu, ale zostala odkryta podczas pogromu palacu w 1917. Reszte rzeczy wartosciowych Sokolowscy przewiezli do Winnicy i Kijowa, skad po 1920 roku zabrali do Polski. Co nie co osiadlo jednak w tamtejszych muzeach.
   Po smierci Seweryna Orlowskiego w palacu wybuchl pozar, po którym rozebrano pietro, co wzmocnilo konstrukcje budowli, ale zmienilo jej architekture. Najwiecej jednak szkody zadala palacowi „restauracja” w okresie sowieckim, gdy obiekt adoptowano na potrzeby sanatorium. Caly budynek pokryto wówczas bardzo brzydkimi plytkami, niszczac przy tym calkowicie zewnetrze zdobnictwo. Zachowal sie jedynie oryginalny balkon od strony parku i dwa lwy po obu stronach glównego wejscia. Wewnatrz pokoje równiez zaznaly kardynalnej przebudowy i dzis nie ma tu juz sladu po dawnym wystroju. Natomiast po lewej od palacu ocalaly w pierwotnym stanie zabudowania gospodarcze (stajnia i powozownia) z wielka brama-arka i kolumnada - rzecz absolutnie unikalna i godna uwagi.

Photo...

rysunek Orda


Miedzyborz - photo Olek

Sladami historii...

==================
... zwiedzamy...

==================






*Olesko,


*Podhorce,


*Poczajow...