Sitemap Poland English Slovak
Меню
Wedrujemy...

==================
Sladami historii...
==================
... Lwów,


HISTORIA - ksiestwo Ruskie, Podolskie, Halickie, Wolynskie...


Luck - photo Olek

Популярне
22e. Wisniowieccy (cz. 4)
Published: 06.11.2012



   Najcenniejszym zabytkiem Lubieszowa, któremu zawdziecza swoja slawe, jest klasztor i kolegium pijarów, gdzie w swoim czasie studiowaly wybitne osobistosci. Klasztor ufundowany zostal w 1686 przez nadwornego marszalka litewskiego Jana Karola Dolskiego, a po 10 latach otwarto przy nim kolegium. Wspanialy barokowy kosciól, budowany byl przez prawie 20 lat w polowie XVIII wieku przez Janusza Antoniego i Michala Serwacego Wisniowieckich. Konsekrowal go biskup Jan Kaczkowski w 1786, prawdopodobnie wraz ze swiatynia kapucynów. Watykan byl na tyle zainteresowany w dzialalnosci tego kolegium, ze przez 20 lat w Lubieszowie miescila sie rezydencja nuncjusza papieskiego!
   Kosciól pijarów pod wezwaniem sw. Jana Ewangelisty posiadal jedno z najbogaciej zdobionych wnetrz na Polesiu. Miedzy innymi wnetrze zdobily freski autorstwa pijara Lukasza Hübola, który upiekszal kosciól freskami technika grisaille przez trzy lata. Swiatynia przylegala do klasztoru i kolegium, laczac sie z nimi sklepionym korytarzem. Do pelnego wykonczenia brakowalo jedynie wiez na frontonie. Ostatecznie nie zostaly wystawione. W kosciele bylo kilka czczonych obrazów swietych. W jeden z nich - Matki Boskiej Czestochowskiej - w 1840 uderzyl piorun. Obraz nie ucierpial, stluklo sie jedynie szklo, oslaniajace malowidlo. Oprócz tych licznych ikon byl tu tez wielki srebrny krzyz z pozlacana monstrancja i herbem Wisniowieckich. Udekorowane to wszystko bylo 208 klejnotami. Wiadomo, ze w kosciele w XIX wybudowano 12-glosowe organy, które „nie ustepowaly najbardziej dzwiecznym organom krakowskim”. W kryptach spoczeli fundatorzy - Jan Dolski i jego pierwsza zona Elzbieta Ostrogska, a takze ich „siedmioro dzieci zmarlych w ciagu 4 tygodni” (prawdopodobnie podczas epidemii dzumy), oraz dwoje dzieci z drugiego slubu. Spoczeli tu równiez bardziej wybitni zakonnicy pijarscy.
   Dolski zmarl w 1695, jako marszalek wielkiego ksiestwa litewskiego. Na wiesc o jego smierci Jan III Sobieski, który mu bardzo sympatyzowal, rzekl ze smutkiem: „Obowiazkiem marszalka jest isc przed królem” i wkrótce sam przeniósl sie do lepszego swiata.
   Pomieszczenie klasztorne upiekszalo 93 obrazy, z których wiele nalezalo do pedzla tegoz ukasza Hübola. Byly wsród nich portrety rektorów kolegium i pejzaze okolic Lubieszowa. Kronika klasztorna podaje, ze w 1754 artysta „zaczal tracic rozsadek”, ale pomoglo mu przykladanie glowy do obrazu sw. Józefa. Tu, w lubieszowskim klasztorze dokonal w 1793 zywota tkniety apopleksja. Zachowal sie jego portret z napisem: „Bratu Lukaszowi, Karolowi Boromeuszowi Hüblowi - pijarowi, wybitnemu zakonnikowi i znakomitemu malarzowi od Nowodolskiego kolegium, jako wdziecznosc za wspaniale dekoracje naszego kosciola”. Nowym Dolskiem nazywano wówczas Lubieszów, ale nazwa nie przyjela sie.
   Ta unikalna budowla, która po silnych zniszczeniach podczas I wojny swiatowej, odbudowali fachowcy z warszawskiej politechniki, przestala istniec 17 lipca 1969, kiedy to z rozkazu wladz kosciól zostal wysadzony w powietrze. Ewakuowano wówczas wszystkich mieszkanców miasteczka w promieniu 100 m od kosciola. Po pierwszym wybuchu wylecialy szyby w okolicznych domach, a swiatynia stala. Dopiero, gdy sprowadzono specjalistów-pirotechników z kopalni z Nowowolynska, ci dali rade zabytkowi, ale do dzis na tym miejscu nic nie wybudowano.
   Klasztor, którego komunisci nie zniszczyli, mial pierwotnie otwarta galerie na pietrze. Niestety, zostala zabudowana w latach pózniejszych. Zabudowania klasztorne i zamek Czarneckich - Wisniowieckich laczyly dwa podziemne przejscia.
   W ciagu prawie 130 letniej historii dzialalnosci kolegium, studiowalo tu wiele wybitnych osobistosci. Najbardziej znanym absolwentem byl Tadeusz Kosciuszko, o czym swiadczy tablica pamiatkowa nad wejsciem: „Tu ksztalcil swa wzniosla dusze i umysl Tadeusz Kosciuszko 1753-1759”.
   Nauczanie w kolegium trwalo 6 lat, ale przyszly bohater nie ukonczyl go z powodu smierci ojca. Kosciuszko nie czul sie w Lubieszowie osamotniony, bowiem wspólnie z nim ksztalcil sie tu jego starszy o trzy lata brat Józef. Posród wychowanków kolegium byl botanik i profesor Akademii Wiedenskiej Stanislaw Lundzwil. Znanym pijarem, który w wieku 15 lat wstapil do klasztoru, byl Dominik (Maciej) Dogiel - przyszly badacz zródel historii Polski.
   Kolegium przestalo dzialac w 1834 z powodu represji popowstaniowych. Wczesniej skasowano klasztory pijarów i kapucynów. Kosciól sw. Jana Ewangelisty stal sie swiatynia parafialna i taka pozostawal do 1945.
   Dzis w zabudowaniach klasztornych mieszcza sie liczne firmy prywatne, a z dawnej swietnosci pozostaly jedynie sklepione korytarze i komnaty.

Photo...

rysunek Orda


Miedzyborz - photo Olek

Sladami historii...

==================
... zwiedzamy...

==================






*Olesko,


*Podhorce,


*Poczajow...