Sitemap Poland English Slovak
Меню
Wedrujemy...

==================
Sladami historii...
==================
... Lwów,


HISTORIA - ksiestwo Ruskie, Podolskie, Halickie, Wolynskie...


Luck

Популярне
13. Rod ktory nie zupelnie pozytywnie (z wyjatkami) zapisal sie w historii Rzeczypospolitej...
Published: 15.08.2014


Birże
   Trzej bracia, będąc osobami świeckimi, podzieli między siebie dobra ojcowskie. Aby zabezpieczyć te dobra przed rozdrobnieniem i przejściem w obce ręce, założyli oni ordynacje z ośrodkami w Nieświeżu, Ołyce i Klecku, które miały być dziedziczone przez ich potomków z ojca na syna. Dóbr objętych ordynacją nie wolno było obciążać długami, ani sprzedawać. W przypadku wygaśnięcia którejś z linii jej dobra miały zostać włączone do sąsiedniego majoratu. Ordynacje te założone zostały na podstawie układu grodzieńskiego z 1586 zawartego przez synów Mikołaja Radziwiłła „Czarnego” oraz zatwierdzone przez króla Stefana Batorego dnia 10.12.1586 oraz przez Sejm w 1589 „na wieki wieków”.

    Jeden z najpotężniejszych rodów litewskich trwale zapisał się na kartach polskiej historii. Za ich potęgą stali wybitni wodzowie, tacy jak Jerzy Radziwiłł Herkules, Mikołaj Radziwiłł Rudy czy chociażby Krzysztof Radziwiłł Piorun. Radziwiłłowie uchodzili za wielkich mecenasów kultury, jednak zostali zapamiętani również jako zdrajcy, którzy odważyli się wystąpić przeciwko państwu polsko-litewskiemu.
   Choć po raz pierwszy nazwisko Radziwiłłów pojawiło się w dokumentach z 1401 roku, prawdopodobnie korzenie rodu sięgają znacznie dalej. Niektórzy jego początków próbują doszukiwać się nawet w czasach rzymskich. Przez wiele lat historycy mieli spory problem z ustaleniem, kim byli przodkowie rodu Radziwiłłów. Dziś jest już niemal pewne, że jedną z wielu rodzin bojarskich, która swoją potęgę zawdzięczała jedynie umiejętnemu wykorzystaniu właściwego momentu w dziejach.
    Nie wiadomo, jakby potoczyłyby się losy Radziwiłłów, gdyby na polskim tronie nie zasiedli Jagiellonowie. Przedstawiciele tej dynastii doskonale zdawali sobie bowiem sprawę z tego, że stare rody stanowią spore zagrożenie dla ich władzy. Jedyny ratunek widzieli w stworzeniu nowej wyższej sfery, która byłaby w stanie przeciwstawić się ich wpływom. To właśnie temu procesowi w głównej mierze Radziwiłłowie zawdzięczali bardzo szybki awans swojej rodziny.
   Potęga rodu Radziwiłłów to także zasługa Mikołaja Radziwiłła Czarnego oraz Mikołaja Radziwiłła Rudego. To właśnie ten ostatni doprowadził do małżeństwa swojej siostry Barbary Radziwiłłówny z ówczesnym królem Polski Zygmuntem Augustem. Związek bardzo szybko przerodził się w polityczną grandę, która poważnie wstrząsnęła całym królestwem, a członkom rodu dała szansę na zdobycie jeszcze wyższej pozycji.
    Obaj Mikołajowie - Czarny i Rudy, chcieli wykorzystać małżeństwo nie tylko do zacieśniania stosunków z dworem, ale przede wszystkim do uzyskania dominacji na Litwie. To także dzięki ich staraniom cesarz niemiecki Karol V Habsburg zdecydował się przywrócić rodowi utracony tytuł książęcy. Od 1549 roku wszyscy członkowie rodziny Radziwiłłów znowu mogli się nim oficjalnie posługiwać.
   Przedstawiciele polskiej arystokracji nawet nie ukrywali swojego niezadowolenia tym faktem. W kraju, gdzie tytuł książęcy był zarezerwowany tylko dla nielicznych, decyzja cesarza niemieckiego stała się tematem ostrych dyskusji. Nie przeszkodziło to jednak Radziwiłłom dalej umacniać pozycji swojego rodu. Potęga rodzinny nie została również zachwiana po śmierci księżnej Radziwiłłówny. Co więcej, jej umocnienie znalazło wyraz w akcie unii lubelskiej. To właśnie tam pojawił się zapis, który jeszcze raz formalnie potwierdzał nadanie rodzinie tytułu książęcego. Od tej chwili rozpoczęła się najwspanialsza część historii rodu. Z czasem jego potęga stała się tak wielka, że przedstawiciele Radziwiłłów mogli pozwolić sobie na to, by prowadzić politykę sprzeczną z wolą polskich władców. Część z nich otwarcie opowiadała się nawet za zerwaniem unii polsko-litewskiej.


   Zespół zamkowy w Nieświeżu usytuowany jest w części północno-wschodniej miasta, w otoczeniu stawów w dolinie rzeki Uszy. Inicjatywa wzniesienia zamku murowanego należy do pierwszego ordynata nieświeskiego Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki” (1549 - 1616). Pierwsza faza budowy zamku przypada na rok 1583. Od 1586 do 1599 pracami budowlanymi kierował włoski architekt Giovanni Maria Bernardoni. Budowla została ukończona na początku XVI. Wał o wysokości ok. 20 metrów wzmocniono ławą kamienną. W  narożach bastionów wybudowano 4 wieże obronne. Podejścia do zamku od strony zachodniej bronił szaniec trójkątny, do którego prowadziły dwie drogi dojazdowe. Wzdłuż osi głównej znajdowała się brama murowana z mostem zwodzonym i trzypiętrowy zamek z małymi ośmiokątnymi wieżami w narożach. Po lewej stronie od bramy znajdował się dwupiętrowy budynek gospodarczy, a po prawej stronie - trzypiętrowe koszary z wysoką wieżą widokową. Oprócz tego w skład kompleksu zamkowego wchodziły także: dom horodniczego, piekarnia, stajnia, odlewnia. Zespół zamkowy nieustannie budowano i przebudowywano przez kilka wieków (VI - I), dlatego łączy w sobie elementy architektury średniowiecznej, późnorenesansowej, barokowej, klasycystycznej i samoistnej twórczości lokalnych mistrzów.
   W ciągu swego istnienia zamek przeżył oblężenia wojsk rosyjskich w 1655 i 1660, jednak w 1706 został zagarnięty przez Szwedów. Armia szwedzka zniszczyła budynki zamkowe i fortyfikacje bastionowe. W drugiej połowie VIII - pierwszej połowie I zamek był wielokrotnie oblegany przez wojska rosyjskie (latach; 1764, 1768, 1772, 1773, 1812).
   Prace budowlane i konserwatorskie rozpoczęte w 20-tych VIII, zapoczątkowały nowy okres w dziejach zamku - okres związany z działalnością Michała Kazimierza Radziwiłła „Rybeńki” (1702 - 1762) oraz jego syna Karola Stanisława „Panie Kochanku” (1734 - 1790). Pracami renowacyjnymi  kierował architekt Kazimierz Żdanowicz. Był on również autorem projektu kaplicy (wzniesiona w 1740) i sali teatralnej (1748) w jednym z budynków zespołu. Specjalnie na przyjazd króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (1784) według projektu L. Lutnickiego urządzono „Salę Królewską” (obok kaplicy). W tamtych czasach odnowiono wnętrza wielu pomieszczeń zamku. Dzięki budowie w drugiej połowie XVIII dodatkowych budynków oddzielne budowle otaczające centralny dziedziniec zostały połączone w jedną całość tworzącą zamknięty zespół zamkowy, który w dużej mierze przetrwał do dziś.
   Największy rozkwit zamku nieświeskiego przypadł w okresie panowania „Rybeńki” i „Panie Kochanku”. Przechowywano tu archiwum Wielkiego Księstwa Litewskiego. Wiadomo, że na początku 1770 biblioteka zamkowa liczyła ponad 20 000 woluminów. W drugiej połowie XVIII był to największy księgozbiór prywatny na ziemiach Rzeczypospolitej. Galeria obrazów liczyła 984 dzieł. Również w zamku były zgromadzone unikatowe kolekcje broni, monet i liczne dobra kilku skarbców zamkowych i t.d.
   Po wydarzeniach 1812 zamek zaczął popadać w ruinę aż do 1875. Gruntowne prace konserwatorskie rozpoczęły się dopiero w ostatniej ćwierci I - na początku . Pod kierownictwem Marii Doroty de Castellane Radziwiłłowej.


   Ołyka to dawne polskie miasteczko w rejonie kiwercowskim, w obwodzie wołyńskim, położone mniej więcej w połowie drogi i linii kolejowej z Łucka do Równego.
   Najstarsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XII i dotyczą czasów, kiedy stanowiła ruską osadą i stolicą księstwa. Od XVI do września 1939 była siedzibą ordynacji Radziwiłłów którzy Ołykę przejęli po Kiszczkach. Miasteczko zachowało dawny układ urbanistyczny z  prostokątnym rynkiem, przy którym od strony południowej stoi kolegiata św. Trójcy, a od strony zachodniej dawny zamek Radziwiłłów.

    Barokowa świątynia pod wezwaniem Świętej Trójcy dominowała nad miasteczkiem i okolicą, uważana była za dumę Ołyki, za najcenniejszy sakralny obiekt na Wołyniu. Ufundował ją w latach 1635 - 1640 Albrecht Stanisław Radziwiłł, możny mecenas sztuki, człowiek wszechstronnie wykształcony - w owym czasie jedna z najważniejszych osób w państwie, piastujący godność wielkiego kanclerza litewskiego. Przy kościele założył kolegium podległe Akademii Zamojskiej i seminarium duchowne.

   Prawie vis a vis kościoła położony jest dawny zamek Radziwiłłów. Wzniósł go w latach 1540 - 1564 marszałek wielki litewski i kasztelan wileński Mikołaj książe Radziwiłł, zwany Czarnym. Około 1640 kolejny ordynat ołycki Albrycht Stanisław Radziwiłł, rozbudował zamek w stylu renesansowym, otoczył murami na rzucie prostokąta, z czterema charakterystycznymi bastionami w narożnikach. W latach 1740 - 1760 zamek został gruntownie przebudowany przez Michała Radziwiłła „Rybeńkę”. Stworzono wówczas reprezentacyjną budowlę książęcą w stylu barokowym, pozbawioną cech obronności. Zespół zamkowy w Ołyce ma kształt czworoboku zgrupowanego wokół rozległego dziedzińca, o bokach ok. 100 x 100 m, niegdyś pustego, dziś pokrytego zielenią niską i drzewami. Składa się z właściwego pałacu zajmującego wschodnią część dziedzińca, z bramą przejazdową prowadzącą do rynku oraz znajdującego się po przeciwległej stronie budynku bramnego z wieżą zegarową. Po ich bokach, od strony północnej i południowej, ciągną się piętrowe budynki mieszkalne połączone ćwierć-kolistymi przewiązkami. W salach zamku był przed wojną duży zbiór dzieł sztuki, pamiątek historycznych, stylowych mebli, portretów Radziwiłłów, makat i gobelinów, biblioteka i zbrojownia. W czasie wojny bogate zbiory zamku uległy obrabowaniu, część ocalałych zbiorów przejęło muzeum w Łucku.
   Od 1945 w zamku mieści się szpital psychiatryczny dla przestępców, w którym przebywa 370 umysłowo chorych kryminalistów z pięciu obwodów Ukrainy.

Photo...

Miedzyborz

Sladami historii...

==================
... zwiedzamy...

==================






*Olesko,


*Podhorce,


*Poczajow...