Sitemap Poland English Slovak
Меню
Wedrujemy...

==================
Sladami historii...
==================
... Lwów,


HISTORIA - ksiestwo Ruskie, Podolskie, Halickie, Wolynskie...


Luck

Популярне
4. ... historia Kresow, Podola, ziemi Halickiej, Pokuckiej, Wolynskiej... Lwowa... Galicji i Lodomerii...
Published: 10.05.2016

1340 – 1349 - wygasa dynastia Romanowiczów. Ksiestwo Halicko-Wolynskie praktycznie przestaje istniec.
1340 – 49
- rzady we Lwowie sprawuje wojewoda Dmytro Detko jako namiestnik, dzieki wsparciu ksiecia Litewskiego Lubarta, syna Giedymina, którego bojarzy oglaszaja ksieciem halicko-wolynskim,
1349 – 1370 - Rus Halicka oraz Lwów w granicach Królestwa Polskiego.
1349
- wlaczenie przez Kazimierza III Rusi Halickiej oraz Lwowa do Panstwa Polskiego. Ksiestwo Wolynskie przylaczono do Litwy. Ksiestwo Halicko-Wolynskie przestaje istniec,
1356 - Kazimierz III nadaje miastu prawo magdeburskie,
1360 - Kazimierz III wznosi Wysoki Zamek jako budowle obronna i rozkazuje mieszkancom wybudowanie murów obronnych,
1364 - zalozenie biskupstwa (diecezji) ormianskiej,
1370 - zalozenie parafii katolickiej,
1370 – 1387 - Rus Halicka oraz Lwów wcielono do Królestwa Wegierskiego.
1381
- pierwsza udokumentowana wzmianka o ratuszu lwowskim,
1387 – 1772 - Lwów w granicach Królestwa Polskiego. Osrodek województwa Ruskiego.
1387 - przylaczenie Rusi Halickiej oraz Lwowa do Królestwa Polskiego. Najpierw w skladzie wzglednie autonomicznego Królestwa Ruskiego, a po inkorporacji w 1343 - jako centrum województwa Ruskiego ze skasowaniem autonomii, dawnego prawa ruskiego i sadownictwa,
XV wiek - 5,5 tysiecy mieszkanców
- Lwów nabiera charakteru miasta niemieckiego (Lemberg). Zaproszeni Niemieccy osadnicy na prawie magdeburskim stopniowo wypieraja rdzenna ludnosc ruska, przejmujac samorzad i sadownictwo. Jezyk niemiecki staje sie jezykiem oficjalnym w urzedach miejskich,
1438, 1498 - najazd wojsk tatarskich i tureckich,
1439 - pierwsza wzmianka o Bractwie Uspienskim (Bractwie Zasniecia Najswietszej Marii Panny) - organizacji narodowo-religijnej mieszczan obrzedu prawoslawnego. W 1585 przy Bractwie organizowano szkole („gimnasion” - uczelnia srednia) - pierwsza szkole bracka. Statut tej szkoly (porzadek szkolny, 1591) jest wybitna pamiatka mysli pedagogicznej. W 1586 Patriarcha Antiochi zatwierdzil statut Bractwa, które juz w 1589 dostalo uprawnienia stauropigii. W 1708 zmuszone bylo przyjac Unie z Rzymem. W 1793 Bractwo reformowano w Instytut Stauropigijski, który dzialal do 1940,
1445 – ukonczenie budowy baszt obronnych i murów miejskich,
1479, 1494, 1511, 1527 - wielkie pozary miasta,
XVI wiek - 7 tysiecy mieszkanców,
- stopniowa polonizacja miasta. Siczanie, Zaporozcy mieli przewage ilosciowa tylko na przedmiesciach. Doznali ograniczen praw w zakresie handlu, a nawet mozliwosci zamieszkania w centralnej dzielnicy.
- Zydzi stanowia blisko 25 % mieszkanców miasta,
1569 - Unia Lubelska. Powstala Rzeczpospolita - polaczone panstwa Królestwa Polskiego i Wielkiego Ksiestwa Litewskiego. Wszystkie ziemie Rusi, w tym i Kijów, przechodza od Litwy do Polski,
1572 – 74 - wygnany z Moskwy Iwan Fedorow wydaje we Lwowie „Apostol” i „Bulwar” („Elementarz”) - pierwsze drukowane ksiegi cyryliczne. Po smierci Iwana Fedorowa w 1583 jego drukarnie wykupilo Bractwo Uspienskie. Od 1591 Bractwo kontynuuje drukowanie ksiazek. Lwów staje sie centrum drukarstwa prawoslawnego. W ciagu nastepnych trzech wieków wydrukowano ponad 300 tysiecy egzemplarzy ksiag cerkiewnych i swieckich,
1596 - Unia Brzeska. Powstaje cerkiew unicka (greckokatolicka). Obejmuje wszystkie ruskie i bialoruskie ziemie rzeczpospolitej. Diecezja Lwowska jeszcze dlugo pozostawala prawoslawna i przyjea unie dopiero w 1700,
XVI - XVII wiek - „Altana wsród raju” nazwal Lwów niemiecki kupiec i wedrowiec Marcin Gruneweg,
- ówczesny Lwów byl najwiekszym miastem - 30 tysiecy mieszkanców wraz z przedmiesciami (w Kijowie w tym czasie zylo prawie 10 tysiecy mieszkanców),
- w miescie dziala okolo 30 cechów gdzie pracuje ponad 500 majstrów. Przy kolegium Teatynskim powstaje pierwszy teatr szkolny,
1608 - Jezuici zalozli wlasna szkole srednia - kolegium. W 1661 kolegium jezuickie przeksztalcono na uczelnie wyzsza, której nadano „range akademii i tytul uniwersytetu”. Akademia jezuicka istniala do 1773. Zamknieta po kasacji zakonu jezuitów w Cesarstwie Austriackim,
1609 - we Lwowie dzialalo 15 aptekarzy,
1630 - lwowski biskup ormianski M. Torosowicz przystapil do Unii z kosciolem rzymskim, w latach pózniejszych wszystkie gminy i parafie wprowadzily liturgie ormianska,
1648 – 54 - wojna kozacka pod przewodnictwem Bohdana Chmielnickiego. Oblezenie Lwowa w 1648 przez jego armie. Zdobycie Wysokiego Zamku. Dzieki wysokiemu okupowi miasto uniknelo zniszczenia. W 1655 - drugie oblezenie Lwowa przez wojska moskiewskie W. Buturina i Kozaków,
1654 - Unia Perejaslawska. Przejecie Ukrainy kozackiej pod zwierzchnictwo cara moskiewskiego. Galicja i Wolyn nadal pozostaja w granicach Polski. Zgodnie z rozejmem Andruszowskim zawartym w 1676, Rosja zrzeka sie Ukrainy Prawobrzeznej, a tym samym zlamala przyjete przez nia w 1654 zobowiazania dotyczace obrony Ukrainy od Polaków. Od tego czasu Ukraina prawie przez 300 lat pozostaje rozdzielona. Formuja sie istotne róznice pomiedzy polska i rosyjska strefa wplywów,
1672, 1675, 1698 - najazdy wojsk turecko-tatarskich,
1704 - po raz pierwszy w dziejach miasta Lwów zostal zdobyty i obrabowany przez wojska szwedzkiego króla Karola XII,
1744 – 61 - budownictwo katedry sw. Jura,
1772 – 1918 - Lwów - Lviv - Lemberg - pod berlem monarchii Austriackiej. Stolica prowincji - Królestwa Galicji i Lodomerii.
1772
- pierwszy rozbiór Rzeczypospolitej. Galicja wchodzi do skladu cesarstwa Austriackiego. Lwów stal sie stolica królestwa Galicji i Lodomerii – prowincja w skladzie imperium. Po trzecim rozbiorze w 1795 cale prawobrzeze odeszlo do Rosji. Rzeczypospolita przestaje istniec. Ukraina nadal pozostaje rozdarta przez swoich sasiadów,
1776 - 29,5 tysiecy mieszkanców. W miescie zaczal dzialac teatr miejski. Sztuki wystawiano w jezykach niemieckim i polskim. Zaczeto wydawac „Gazett d’Leopol” - pierwsza gazete na Ukrainie,
1777 - poczatek likwidacji obwarowan miejskich,
XVIII wiek - reformy józefinskie w imperium austriackim. W 1781 wprowadzono tolerancje religijna i zrównano w prawach kler greckokatolicki i rzymskokatolicki, w 1782 zniesiono zaleznosc panszczyzniana chlopów. W 1783 we Lwowie otwarto Generalne Seminarium Greckokatolickie, w 1784 - Uniwersytet Lwowski, w 1784-85 - pierwsze gimnazjum akademickie. W 1787 - zalozono Instytut Ruski (Studium Ruthenum) przy Uniwersytecie Lwowskim. W 1789 Lwów otrzymal od cesarza Józefa II akt regulujacy jego status prawny,
1795 - Lwów - 39 tysiecy mieszkanców,
1820 - 46 tysiecy,
XIX wiek
- Lwów staje sie osrodkiem odrodzenia swiadomoci narodowej Ukrainców Galicyjskich. Rozpoczela swoja dzialalnosc „Ruska Trójca” (Marian Szaszkiewicz, Iwan Wahylewicz, Jakub Glowacki), celem, których bylo odrodzenia narodowo-kulturalne przez podniesienie jezyka potocznego do poziomu Literackiego. Ich zasluga historyczna bylo wydanie w 1837 almanachu „Rusalka Dniestrowa”, w którym zamiast tak zwanego "jazyczyja" uzyto zywy jezyk potoczny,
1844 - otwarto pierwsza uczelnie techniczna - Akademie Techniczna (od 1877 - Szkola Techniczna, od 1918 - Politechnika Lwowska),
1848 - wydarzenia rewolucyjne w Europie - „Wiosna Ludów” ogarnely równiez Lwów i Galicje, obudzily aktywnosc polityczna Polaków i Ukrainców. W marcu Polacy powolali Rade Narodowa i Gwardie Narodowa. W maju Ukraincy zalozyli Glówna Rade Ruska - pierwsza ukrainska organizacje polityczna i przystapili do wydania „Zori Halickiej” - pierwszego czasopisma w jezyku ukrainskim. W lipcu powolano "Halicko-Ruska matyce” - organizacje kulturalno-oswiatowa. W pazdzierniku mial miejsce pierwszy zjazd inteligencji ukrainskiej. 1-2.11.1848 starcia miedzy wojskiem austriackim i Gwardia Narodowa. Obstrzal miasta przez artylerie austriacka. Porazka powstania. Zniesienie panszczyzny,
1851 - powstalo muzeum historyczne,
1857 - 70 tysiecy mieszkanców,
1858
- wprowadzenie oswietlenia ulic lampami naftowymi,
1861 - otwarcie Sejmu Galicyjskiego. Zbudowano pierwsza na ziemiach Galicji linie kolejowa Lwów - Przemysl, która polaczyla Lwów z Krakowem i Wiedniem,
1868 - powstalo kulturalno-oswiatowe towarzystwo „Proswita”, które w krótkim czasie organizowalo w calej Galicji ogromna ilosc czytelni ludowych. Popularnosc tych czytelni wzrosla od chwili, kiedy zaczely przy nich dzialac chóry, zespoly teatralne, towarzystwa gimnastyczne oraz spóldzielnie,
1870 - w miescie reformowano samorzad, co pozytywnie wplynelo na jego zcie gospodarcze i kulturalne. Ludnosc Lwowa wzrosla prawie do 100 tysiecy, mieszkanców,
1873 - powstalo Literackie Towarzystwo imienia T. Szewczenki (od 1893 - Naukowe Towarzystwo), które rozwinelo dzialalnosc badawcza w dziedzinie ukrainoznawstwa. Zalozenie jednego z najstarszych w Europie muzeum przyrodniczego imienia Dzieduszyckich,
1874 - zalozenie miejskiego muzeum Przemyslu Artystycznego (dzisiaj muzeum etnografii i przemyslu artystycznego) - jednego z najwiekszych wyspecjalizowanych muzeów etnograficznych Europy, najwiekszy skarbiec artystyczny ukrainskiej sztuki stosowanej. Tutaj przechowywano najwieksza i najcenniejsza na Ukrainie kolekcje zegarów,
1879 - zalozono Stryjski Park, który na poczatku XX, byl uznany za jeden z najladniejszysz parków Europy. Zabytek o znaczeniu panstwowym w dziedzinie sztuki ogrodowo-parkowej. Uruchomiono tramwaj konny,
1880 - 110 tysiecy mieszkanców,
1883
- zainstalowano miejskie polaczenie telefoniczne (drugie na Ukrainie, pierwsze w Kijowie w 1880),
1884 - zalozono akcyjne towarzystwo aeronautyki, które wydawalo w jezyku niemieckim i polskim jedna z pierwszych na swiecie specjalizowana gazete „Aeronauta”,
1890 - 128 tysiecy mieszkanców,
1893
- utworzenie muzeum historycznego miasta Lwowa. Zalozono pierwsza w Galicji stacje konnych karetek pogotowia,
1894 - prof. Mychajlo Hruszewski objal kierownictwo nad katedra historii ukrainskiej na Uniwersytecie Lwowskim. Uruchomienie tramwaju elektrycznego - pierwszego w Polsce, drugiego we Lwowie i trzeciego z kolei w Europie (pierwszy w Berlinie). We Lwowie odbyl sie mecz pilki noznej miedzy druzynami Lwowa i Krakowa. Otwarcie Panoramy Raclawickiej. Powszechna Wystawa Krajowa,
XIX wiek - na ulicy Teatralnej po raz pierwszy do oswietlenia ulic uzyto lamp jarzeniowych,
1900 - wedlug projektu architekta Z. Gorgolewskiego zbudowano Wielki Teatr Miejski (obecnie Opera Lwowska - jeden z najladniejszych w Europie. Budowa wodociagu miejskiego,
1901 - Andrzej Szeptycki zostaje metropolita lwowskim obrzedu greckokatolickiego,
XX wiek - Lwów jest jedynym miastem na swiecie, gdzie znajduja sie rezydencje trzech metropolitów katolickich; rzymskokatolickiego, greckokatolickiego i ormianskiego,
1904 - zbudowano nowy glówny dworzec kolejowy wedlug projektu prof. Wl. Sadlowskiego. Odsloniecie pomnika Adama Mickiewicza autorstwa prof. A. Popiela,
1905 - metropolita Andrzej Szeptycki zalozyl „Cerkiewne Muzeum” - pierwsze muzeum sztuki ukrainskiej. 13.12.1913 odbyo si oficjalne otwarcie Ukraiskiego Muzeum Narodowego przy ulicy Mochnackiego 42 (Dragomanowa). Odbyla sie pierwsza ogólno-ukrainska wystawa sztuki,
1907 - powstala Lwowska Galeria Obrazów (w latach 20.-30. Galeria Narodowa miasta Lwowa, obecnie Lwowska Galeria Sztuki) - najwieksze muzeum sztuk pieknych na Ukrainie. Ogólna liczba eksponatów w zbiorach siega 50 tysiecy,
1908 - organizowano muzeum narodowe imienia Jana III (w kamienicy Królewskiej, Rynek 6),
1910 - 206 tysiecy mieszkanców,
1914 – 18
- pierwsza wojna swiatowa. W czasie wojny Galicja byla arena najwiekszych i najbardziej krwawych walk na froncie wschodnim. Gospodarka Galicji i Lwowa zostala zrujnowana. Na frontach I wojny swiatowej zginelo 10 tysiecy mieszkanców miasta Lwowa. Laczny ubytek ludnosci wynosil okolo 40 tysiecy,
1.11.1918 – 21.11.1918 - pod panowaniem ukrainskim. Zachodnioukrainska Republika Ludowa.
Listopad 1918 – lipiec 1919
- wojna polsko - ukrainska. W wyniku rozpadu monarchii austro - wegierskiej Lwów staje sie arena walk miedzy Ukraincami i Polakami. I listopada Ukrainski Komitet Wojskowy przejal wladze we Lwowie, a juz 9 listopada proklamowano Zachodnioukrainska Republike Ludowa. Lwów staje sie stolica. Na skutek poniesionej przez sily ukrainskie kleski Lwów 21.11.1918 zostal zajety przez wojska polskie. Decyzja Rady Ambasadorów Ententy w 1923 Lwów i Galicja zostaly ostatecznie przekazane Polsce. Ukraincom, w odróznieniu od wiekszosci narodów Europy, przy rozpadzie imperium nie udalo sie wywalczyc niepodleglosci,
1918 – 1939 - w granicach Polski. Miasto wojewódzkie II Rzeczypospolitej.
1920 - wojna polsko - radziecka. Ofensywa armii czerwonej (pierwsza konna armia Budionnego) z celem zdobycia Lwowa. 12-2.08 - ciezkie walki obronne na przedpolu miasta. 22.11.1920 - odznaczenie Lwowa przez marszaka J. Pilsudskiego orderem Virtuti Militari,
1920 – 39 - w okresie miedzy dwoma wojnami swiatowymi znaczenie Lwowa spadlo. Dotychczasowa stolica rozlegej prowincji austriackiej, wielki osrodek polityczny, naukowy i kulturalny, stal sie teraz tylko jednym z siedemnastu miast wojewódzkich,
1921 - 219,4 tysiecy mieszkanców (Polaków - 51 %, Zydów - 35 %, Ukrainców - 12 %, innych - 2 %),
1922 - budowa Cmentarza Obronców Lwowa. Uroczyste otwarcie w 1934,
1928 - profesor Uniwersytetu Lwowskiego Rudolf Weigl wynalazl szczepionke przeciwko tyfusowi plamistemu,
1930 - utworzenie tak zwanego Wielkiego Lwowa poprzez rozszerzenia granic gminnych. Przylaczenie do maista gmin podmiejskich - Kleparowa, Zamarstynowa, Zniesienia, Holosko, Kulparkowa i innych. Powstala lwowska rozglosnia Polskiego Radia. Audycje „Wesolej lwowskiej fali” wystepy slynnych Szczepka i Tonka (K. Wajda i H. Vogelfanger). We Lwowie bylo 12 kin a w 1936 juz 21,
1930 – 37 - za dyrekcji L. Schillera i W. Horzycy teatr lwowski zajmuje jedno z czolowych miejsc wsród teatrów polskich,
1931 - 312 tysiecy mieszkanców,
1936
- w kosciele sw. Marii Magdaleny zainstalowano najwieksze organy produkcji czeskiej,
1939 - 318,8 tysiecy mieszkanców (Polaków - 51 %, Zydów - 32 %, Ukrainców - 15 %, innych - 2 %).
1939 – 1991 - w granicach ZSSR. Obwodowy osrodek administracyjny Ukrainy Radzieckiej.
24.08.1991 - proklamowanie niepodleglego panstwa - Ukraina. Lviv - jako obwodowy osrodek administracyjny i jednoczesnie osrodek ukrainskiego odrodzenia narodowego.

Photo...

Miedzyborz

Sladami historii...

==================
... zwiedzamy...

==================






*Olesko,


*Podhorce,


*Poczajow...