Sitemap Poland English Slovak
Реклама

  





Medycyna - Zdrowie - szlakiem Galicyjskich uzdrowisk...
Популярне
Moje Przykarpacie - uzdrowisko Truskawiec...
Published: 13.08.2015



Zdrowie i elegancja.
   Juz sama nazwa tego kurortu miala truskawkowy smak. Nazywano go "Perla Karpat" i "Galicyjska Zlotodajna Kolchida". Wlasciwym odkrywca Truskawca byl ojciec polskiej balneologii Teodor Torosiewicz. Dowiódl on bowiem, ze "Naftusia";
- woda o lekkim posmaku naftowym, która w Truskawcu wystepuje obficie - ma zbawienne dzialanie dla cierpiacych na kamnice nerkowa, bóle watroby, niezyty przewodów oddechowych, skleroze i cukrzyce.
   Po tym odkryciu wybitni politycy galicyjscy, hrabia Agenor Goluchowski i ksiaze Leon Sapieha, wsparli swym kapitalem inwestycje w Truskawcu. Zaczely powstawac wówczas pierwsze lecznice, sanatoria i pensjonaty.

   Truskawiec, polozony miedzy pieknymi, porosnietymi lasami wzgórzami, z ta swoja pachnaca swiezymi truskawkami nazwa, kusil i fascynowal artystów, polityków i przemyslowców.
    Wille i pensjonaty w Truskawcu zadziwialy bajkowymi i pysznymi, najczesciej w stylistyce podhalanskiej, ksztaltami oraz nazwami: "Goplana", "Switezianka", "Grazyna", "Eden", "Saryusz", "Mimoza", "Pogon", "Pod Kosynierem", "Farys" - pierwsza willa, która miala pelne centralne ogrzewanie, "Swiatowid" - w której miescila sie slynna apteka Szymonowicza, na co dzien oryginala i spiewaka w truskawieckim parku, willa "Zofia" - mieszczaca w podziemiach sklep konfekcyjny, szalenie ekskluzywny, którego mógl pozazdroscic Paryz.
   Forsycje, magnolie, bzy, srebrne swierki, bukszpany i starannie pielegnowane kwiaty przy tych willach zadziwialy barwnoscia i elegancja. W centrum uzdrowiska bylo unikatowe na ówczesne czasy elektryczne oswietlenie, a deptaki ozdobiono egzotycznymi palmami i kwietnikami.
    W informatorze o kondycji i walorach zdrowotnych Truskawca wydanym w 1935 roku wymienionych jest z nazwy 226 hoteli, willi i pensjonatów, które oferowaly pokoje i apartamenty.
   W sezonie letnim moglo tam przebywac kilka tysiecy kuracjuszy. Ze stacji kolei Truskawiec Zdrój bylo bezposrednie polaczenie ze Lwowem i Warszawa. Oprócz "Naftusi", która byla szczawa alkaliczno-ziemna, bylo tam czynnych jeszcze szesc zródel: "Maria", "Zofia", "Bronislawa", "Józia", "Edward" i "Ferdynand".
   Wykorzystywano je glównie do leczenia zaburzen trawiennych, nadkwasoty i róznego rodzaju niezytów jelitowych i oskrzelowych.

Artysci i politycy.
   Przed II wojna swiatowa Truskawiec byl obok Krynicy najczesciej odwiedzanym i najdrozszym polskim kurortem. Kogo tam nie bylo! Hanka Ordonka - piosenkarka, najjasniej swiecaca gwiazda II RP;
    Marian Hemar - lwowianin, a pózniej twórca slynnych warszawskich kabaretów "Qui Pro Quo", "Cyrulik warszawski"; Wlada Majewska ze slynnymi Szczepkiem i Tonkiem z "Lwowskiej Wesolej Fali" - najpopularniejszej audycji radiowej miedzywojnia; Adolf Dymsza - najslynniejszy wówczas polski aktor komediowy i nie ustepujacy mu w popularnosci Eugeniusz Bodo.
   W Truskawcu odpoczywal tez Jan Kiepura, genialny spiewak - tenor, ze swoja narzeczona, piekna lwowianka, Zofia Batycka, aktorka, która w 1930 roku zostala wybrana Miss Polonia.
   Tam tez leczyli sie pisarze: Zofia Nalkowska, Kornel Makuszynski, Stanislaw Ignacy Witkiewicz (Witkacy), Antoni Slonimski, Julian Tuwim, Stanislaw Wasylewski, Kazimierz Wierzynski, Andrzej Chciuk, Iwan Franko - jeden z najwybitniejszych pisarzy ukrainskich, który nazwal Truskawiec "zlotodajna Kolchida", odwolujac sie metaforycznie do mitycznej wyprawy argonautów po zlote runo.
   Przyjezdzal tu Wlodzimierz Tetmajer, rysujac miedzy innymi szyby naftowe w pobliskim Boryslawiu. W pobliskiej Sniatynce malowal Artur Grottger.
   Ale przede wszystkim Bruno Schulz, dzis niewatpliwie najslynniejszy polski pisarz na swiecie, autor "Sklepów cynamonowych" i "Sanatorium Pod Klepsydra", który spedziі tu wiele miesiecy.
   Juz jako chlopiec bywal tu na wakacjach, a pózniej odpoczywajac i leczac sie, bo;
- jak wiemy - cierpial na kamnice nerkowa. W parku zdrojowym czytal Zofii Nalkowskiej, pisarce, jednej z najelegantszych kobiet ówczesnej Polski, z która mial krótkotrwaly romans, swoje teksty. Uwiecznil Truskawiec w swej genialnej twórczosci.
    Z polityków bywali tutaj: Józef Pilsudski - cierpiacy na niezyt zoladka, o Truskawcu mówiono wówczas nawet "uzdrowisko Marszalka"; Wincenty Witos - przywódca ludowców, trzykrotny premier, schorowany po przejsciach w wiezieniu brzeskim, które zgotowal mu Pilsudski; Ignacy Daszynski - marszalek sejmu, który przez pewien czas mieszkal z rodzina w Drohobyczu; Boguslaw Miedzinski - marszalek senatu; generalowie: Stanislaw Maczek i Kazimierz Sosnkowski; Wladyslaw Bylina-Prazmowski - slynny legionista i wojewoda lwowski. Goscil tam tez ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce.
   Kurort mial klase europejska. Wyróznial sie wyjatkowa czystoscia i mozna rzec;
- wytwornoscia. Sciagalo tu towarzystwo miedzynarodowe. W parkach zdrojowych i na deptakach slyszalo sie wiele jezyków, spotykalo sie damy w najwytworniejszych kreacjach i wielu dystyngowanych dzentelmenów. Na parkingach staly czestokroc luksusowe samochody: daimlery, mercedesy, bugatti, lancie i packardy.
   Do tanca w parku zdrojowym graly slynne wówczas big-bandy Henryka Golda;
- kompozytora szlagieru "Szkoda twoich lez, dziewczyno" i Jerzego Petersburskiego, twórcy takich przebojów, jak "Tango milonga", "Ja sie boje sama spac" czy "Cala przyjemnosc po mojej stronie".
   Koncertowaly tam równiez orkiestry wojskowe VI samborskiego pulku i drohobyckiego batalionu. Wszyscy zolnierze ubrani w tradycyjne podhalanskie peleryny oraz kapelusze ze sznurem muszelek i orlim piórem wzbudzali szczególny zachwyt pan, kroczac do muszli koncertowej po glównym deptaku pelnym wielobarwnych klombów z kwiatami.

   Duma miedzywojennego Truskawca byl olbrzymi basen solno-siarkowy na Pomiarkach, który rozmiarami przypominal wielki staw, dzielo Rajmunda Jarosza, jego "pomysl i oczko w glowie".
    Na brzegach byly specjalne urzadzenia do treningów dla wioslarzy i gimnastyków, liczne kabiny prysznicowe, wypozyczalnie kajaków, lódek i rowerów wodnych. Caly basen otaczala szeroka plaza z piaskiem morskim przywiezionym specjalnie znad Baltyku, porównywana z plazami w najlepszych kurortach niemieckich.
   W latach trzydziestych XX wieku na Pomiarkach Rajmund Jarosz zalozyl Muzeum Przyrodnicze i nadal mu imie swej matki, Emmy Jarosz. Zebral tam rzadkie przypadki flory i fauny. Zachowany wykaz eksponatów informuje, ze bylo tam 14,5 tysiaca motylków i zuków, ponad 1000 sztuk mineralów, kilkaset sloików z rzadkimi egzemplarzami grzybów, mchów i porostów oraz kilkaset tomów literatury europejskiej o uzdrowiskach.

Truskawiec powojenny
   Jechalem do Truskawca, aby skonfrontowac to, co znam z literatury, z dniem dzisiejszym. Mialem nadzieje, ze uda sie zrealizowac film dokumentalny o starym Truskawcu, o pieknych willach i ich wlascicielach, o eleganckim, historycznym kurorcie. Nic z tego.
    Trafilem na betonowa, halasliwa dzungle. Slawny deptak zalano betonem i asfaltem, a wlasciwie smolówka. Wzniesiono przy nim koszmarna pijalnie "Naftusi" z dziesiatkami stanowisk do pobierania wody z automatycznymi miernikami, które dawkuja porcje.
   Kurort rozbudowano na modle sowieckiej gigantomanii, wznoszac zwlaszcza na obrzezach parku zdrojowego wielopietrowe, ogromne sanatoria, niszczac stare wille. Dla przykladu, aby wybudowac sanatorium o nazwie "Perla Przykarpacia" (nalezacego do Ministerstwa Spraw Wewnetrznych) wyburzono 38 domków jednorodzinnych i willi.
   Doszczetnie zniszczono miedzy innymi jedna z najwiekszych i najpiekniejszych willi w stylu zakopianskim "Maria-Helena". Wybudowano w tym miejscu przychodnie balneologiczna. Ogromne gmachy sanatoryjne, kilkunastopietrowe, wzniesione w czasach sowieckich nosza nazwy: "Kasztan", "Krysztalowy Palac", "Karpaty", "Genewa", "Wiosna". Wielka bodowla jest tez kompleks sanatoryjno-kapielowy "Dnipro-Beskyd".

    Rozebrano tez slynny Klub Towarzyski stojacy w centrum Truskawca, gdzie spotykali sie artysci i politycy, przed którym na rozleglym placu rosla wyszukana roslinnosc, a w lecie tropikalne palmy. Znamy ten klub z tysiecy zdjec i widokówek. Mial dach kryty gruba warstwa tropikalnej slomy. Dzis w tym miejscu utrzymana jest w stylu klasycyzujacym wielka przychodnia balneologiczna.

   W ostatnich latach istnienia Zwiazku Radzieckiego w Truskawcu leczylo sie rocznie okolo 400 tysiecy kuracjuszy. Jednoczesnie moglo tam przebywac 36 tysiecy pacjentów. Byl czas, kiedy kursowal specjalny pociag Leningrad - Moskwa - Truskawiec. Wzniesiono tam gigantyczne, 20-pietrowe sanatorium dla ofiar Czarnobyla. Potezne zurawie budowlane swiadcza, ze proces rozbudowy Truskawca trwa. Wznoszone sa nowe osiedla, a w okolicy kolonie domków jednorodzinnych. Stary, romantyczny Truskawiec z czasów mlodosci Schulza zostal juz tylko w legendzie, w literaturze i starej
fotografii.

Medycyna



photo (zakapior)

Uzdrowiska

Zaleszczyki


Worohta


Bukovel


Jaremcze


Truskawec


Schidnycia



Morszyn


Niemirów